॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शाखा फैलना, डालें पैदा होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: व्याप्तौ
अंग्रेज़ी: to pervade, to spread, to penetrate, to occupy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शाखत् / शाखद् | शाखती | शाखन्ति |
| द्वितीया | शाखत् / शाखद् | शाखती | शाखन्ति |
| तृतीया | शाखता | शाखद्भ्याम् | शाखद्भिः |
| चतुर्थी | शाखते | शाखद्भ्याम् | शाखद्भ्यः |
| पञ्चमी | शाखतः | शाखद्भ्याम् | शाखद्भ्यः |
| षष्ठी | शाखतः | शाखतोः | शाखताम् |
| सप्तमी | शाखति | शाखतोः | शाखत्सु |
| सम्बोधन | हे शाखत् / हे शाखद् | हे शाखती | हे शाखन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शाखति | शाखतः | शाखन्ति |
| मध्यम | शाखसि | शाखथः | शाखथ |
| उत्तम | शाखामि | शाखावः | शाखामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शाखति · लिट्: शशाख · लुट्: शाखिता · लृट्: शाखिष्यति · लोट्: शाखतात् · लङ्: अशाखत् · विधिलिङ्: शाखेत् · आशीर्लिङ्: शाख्यात् · लुङ्: अशाखीत् · लृङ्: अशाखिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शाखन · ण्वुल्: शाखकः · तृच्: शाखिता · ण्यत्: शाख्यः · तव्य: शाखितव्यः · अनीयर्: शाखनीयः · क्त: शाखितः · क्तवतु: शाखितवान् · शतृ: शाखन् · स्य-शतृ: शाखिष्यन् · क्त्वा: शाखित्वा · ल्यप्: प्रशाख्य · तुमुन्: शाखितुम् · णमुल्: शाखम् · घञ्: शाखः · क्तिन्: शाक्ति · क्वसु: शशाख्वान्
अर्थ: जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
अंग्रेज़ी: to go, to obtain, to reach
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आर | आरतुः | आरुः |
| मध्यम | आरिथ | आरथुः | आर |
| उत्तम | आर | आरिव | आरिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋच्छति · लिट्: आर · लुट्: अर्ता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋच्छतात् · लङ्: आर्च्छत् · विधिलिङ्: ऋच्छेत् · आशीर्लिङ्: अर्यात् · लुङ्: आर्षीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अर्ता · यत्: अर्यः · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अर्तव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ऋतः · क्तवतु: ऋतवान् · शतृ: ऋच्छन् · स्य-शतृ: अरिष्यन् · क्त्वा: ऋत्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तुम् · णमुल्: आरम् · घञ्: आरः · क्तिन्: ऋति · क्वसु: अरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शाखत् | शाखत् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शाख् + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: शाख् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | शाखत् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शाख् + शतृ |
| आर | ऋ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ऋ धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
शाखत् 📚 ➤ शाखा फैलना, डालें पैदा होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: व्याप्तौ
आर 📚 ➤ जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शाखत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| आर 📚 | वह लोहा जो खान से निकाला गया हो, पर साफ न किया गया हो । एक प्रकार का न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| शाखदार | शाखत् + आर | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड