॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शांत होना, शमन करना
संस्कृत: उपशमे
अंग्रेज़ी: to be calm, to be pacified, to be quiet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शाम्यतात् / शाम्यताद् / शाम्यतु | शाम्यताम् | शाम्यन्तु |
| मध्यम | शाम्य / शाम्यतात् / शाम्यताद् | शाम्यतम् | शाम्यत |
| उत्तम | शाम्यानि | शाम्याव | शाम्याम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शाम्यति · लिट्: शशाम · लुट्: शमिता · लृट्: शमिष्यति · लोट्: शाम्यतात् · लङ्: अशाम्यत् · विधिलिङ्: शाम्येत् · आशीर्लिङ्: शम्यात् · लुङ्: अशमत् · लृङ्: अशमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शमन · ण्वुल्: शमकः · तृच्: शमिता · यत्: शम्यः · तव्य: शमितव्यः · अनीयर्: शमनीयः · क्त: शान्तः · क्तवतु: शान्तवान् · शतृ: शाम्यन् · स्य-शतृ: शमिष्यन् · क्त्वा: शान्त्वा · ल्यप्: प्रशम्य · तुमुन्: शमितुम् · णमुल्: शमम् · घञ्: शमः · क्तिन्: शान्ति · क्वसु: शेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शाम्य | शम् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — शम् + णिच्+ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)) | अव्यय — शम् + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) |
शाम्य 📚 ➤ शांत होना, शमन करना
संस्कृत: उपशमे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शम् 📚 | cl. 4. P. (Dhātup. xxvi, 92), शाम्यति (rarely ˚ते, and ep. also शमति,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड