॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आज्ञा करना, कहना, बोध करना, अधिकार करना, शासन करना, शासक होना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अनुशिष्टौ
अंग्रेज़ी: to be chastised or corrected, deserving punishment, punishable, MW.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शासनीयः | शासनीयौ | शासनीयाः |
| द्वितीया | शासनीयम् | शासनीयौ | शासनीयान् |
| तृतीया | शासनीयेन | शासनीयाभ्याम् | शासनीयैः |
| चतुर्थी | शासनीयाय | शासनीयाभ्याम् | शासनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | शासनीयात् / शासनीयाद् | शासनीयाभ्याम् | शासनीयेभ्यः |
| षष्ठी | शासनीयस्य | शासनीययोः | शासनीयानाम् |
| सप्तमी | शासनीये | शासनीययोः | शासनीयेषु |
| सम्बोधन | हे शासनीय | हे शासनीयौ | हे शासनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शास्ति | शिष्टः | शासति |
| मध्यम | शास्सि | शिष्ठः | शिष्ठ |
| उत्तम | शास्मि | शिष्वः | शिष्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शास्ति · लिट्: शशास · लुट्: शासिता · लृट्: शासिष्यति · लोट्: शास्तु · लङ्: अशात् · विधिलिङ्: शिष्यात् · आशीर्लिङ्: शिष्यात् · लुङ्: अशिषत् · लृङ्: अशासिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शासन · ण्वुल्: शासकः · तृच्: शासिता · तव्य: शासितव्यः · अनीयर्: शासनीयः · क्त: शिष्टः · क्तवतु: शिष्टवान् · शतृ: शासत्/शासद् · स्य-शतृ: शासिष्यन् · क्त्वा: शिष्ट्वा · ल्यप्: प्रशिष्य · तुमुन्: शासितुम् · णमुल्: शासम् · घञ्: शासः · क्तिन्: शिष्टि · क्वसु: शिशिष्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शासनीय | शासनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शास् + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: शासनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शास् + अनीयर् |
शासनीय 📚 ➤ आज्ञा करना, कहना, बोध करना, अधिकार करना, शासन करना, शासक होना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अनुशिष्टौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शासनीय 📚 | शासन करने के योग्य | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड