॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तीक्ष्ण करना, पैना करना, पतला करना
संस्कृत: निशाने
अंग्रेज़ी: to sharpen, to whet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शिनुतात् / शिनुताद् / शिनोतु | शिनुताम् | शिन्वन्तु |
| मध्यम | शिनु / शिनुतात् / शिनुताद् | शिनुतम् | शिनुत |
| उत्तम | शिनवानि | शिनवाव | शिनवाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शिनोति · लट् (आत्मने.): शिनुते · लिट्: शिशाय · लिट् (आत्मने.): शिश्ये · लुट्: शेता · लुट् (आत्मने.): शेता · लृट्: शेष्यति · लृट् (आत्मने.): शेष्यते · लोट्: शिनुतात् · लोट् (आत्मने.): शिनुताम् · लङ्: अशिनोत् · लङ् (आत्मने.): अशिनुत · विधिलिङ्: शिनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): शिन्वीत · आशीर्लिङ्: शीयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): शेषीष्ट · लुङ्: अशैषीत् · लुङ् (आत्मने.): अशेष्ट · लृङ्: अशेष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अशेष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शयन · ण्वुल्: शायकः · तृच्: शेता · यत्: शेयः · तव्य: शेतव्यः · अनीयर्: शयनीयः · क्त: शितः · क्तवतु: शितवान् · शतृ: शिन्वन् · स्य-शतृ: शेष्यन् · शानच्: शिन्वानः · क्त्वा: शित्वा · ल्यप्: प्रशित्य · तुमुन्: शेतुम् · णमुल्: शायम् · क्तिन्: शिति · क्वसु: शिशिवान्
अर्थ: नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to wane,to decline,to decay,to reduce,to contract, to shrink
व्युत्पत्ति: सो + ड + टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | साः | सौ | साः |
| द्वितीया | साम् | सौ | सः |
| तृतीया | सा | साभ्याम् | साभिः |
| चतुर्थी | से | साभ्याम् | साभ्यः |
| पञ्चमी | सः | साभ्याम् | साभ्यः |
| षष्ठी | सः | सोः | साम् |
| सप्तमी | सि | सोः | सासु |
| सम्बोधन | हे साः | हे सौ | हे साः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सायति | सायतः | सायन्ति |
| मध्यम | सायसि | सायथः | सायथ |
| उत्तम | सायामि | सायावः | सायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सायति · लिट्: ससौ · लुट्: साता · लृट्: सास्यति · लोट्: सायतात् · लङ्: असायत् · विधिलिङ्: सायेत् · आशीर्लिङ्: सायात् · लुङ्: असासीत् · लृङ्: असास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सान · ण्वुल्: सायकः · तृच्: साता · यत्: सेयः · तव्य: सातव्यः · अनीयर्: सानीयः · क्त: सातः · क्तवतु: सातवान् · शतृ: सायन् · स्य-शतृ: सास्यन् · क्त्वा: सात्वा · ल्यप्: प्रसाय · तुमुन्: सातुम् · णमुल्: सायम् · घञ्: सायः · क्तिन्: साति · क्वसु: ससिवान्
शिनु 📚 ➤ तीक्ष्ण करना, पैना करना, पतला करना
संस्कृत: निशाने
उसा 📚 ➤ नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| श् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| सा 📚 | समान । तुल्य । सदृश । बराबर । जैसे,—उनका रंग तुम्ही सा है | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| शिनूसा | शिनु + उसा | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड