२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
शि (शिञ्)
स्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 05.0003
धात्वर्थ: निशाने — तीक्ष्ण करना, पैना करना, पतला करना (to sharpen, to whet)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिनोति शिनुतः शिन्वन्ति मध्यम शिनोषि शिनुथः शिनुथ उत्तम शिनोमि शिनुवः / शिन्वः शिनुमः / शिन्मः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिनुतात् / शिनुताद् / शिनोतु शिनुताम् शिन्वन्तु मध्यम शिनु / शिनुतात् / शिनुताद् शिनुतम् शिनुत उत्तम शिनवानि शिनवाव शिनवाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशिनोत् / अशिनोद् अशिनुताम् अशिन्वन् मध्यम अशिनोः अशिनुतम् अशिनुत उत्तम अशिनवम् अशिनुव / अशिन्व अशिनुम / अशिन्म
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिनुयात् / शिनुयाद् शिनुयाताम् शिनुयुः मध्यम शिनुयाः शिनुयातम् शिनुयात उत्तम शिनुयाम् शिनुयाव शिनुयाम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शेष्यति शेष्यतः शेष्यन्ति मध्यम शेष्यसि शेष्यथः शेष्यथ उत्तम शेष्यामि शेष्यावः शेष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शेता शेतारौ शेतारः मध्यम शेतासि शेतास्थः शेतास्थ उत्तम शेतास्मि शेतास्वः शेतास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिशाय शिश्यतुः शिश्युः मध्यम शिशयिथ / शिशेथ शिश्यथुः शिश्य उत्तम शिशय / शिशाय शिश्यिव शिश्यिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशैषीत् / अशैषीद् अशैष्टाम् अशैषुः मध्यम अशैषीः अशैष्टम् अशैष्ट उत्तम अशैषम् अशैष्व अशैष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शीयात् / शीयाद् शीयास्ताम् शीयासुः मध्यम शीयाः शीयास्तम् शीयास्त उत्तम शीयासम् शीयास्व शीयास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशेष्यत् / अशेष्यद् अशेष्यताम् अशेष्यन् मध्यम अशेष्यः अशेष्यतम् अशेष्यत उत्तम अशेष्यम् अशेष्याव अशेष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिनुते शिन्वाते शिन्वते मध्यम शिनुषे शिन्वाथे शिनुध्वे उत्तम शिन्वे शिनुवहे / शिन्वहे शिनुमहे / शिन्महे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिनुताम् शिन्वाताम् शिन्वताम् मध्यम शिनुष्व शिन्वाथाम् शिनुध्वम् उत्तम शिनवै शिनवावहै शिनवामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशिनुत अशिन्वाताम् अशिन्वत मध्यम अशिनुथाः अशिन्वाथाम् अशिनुध्वम् उत्तम अशिन्वि अशिनुवहि / अशिन्वहि अशिनुमहि / अशिन्महि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिन्वीत शिन्वीयाताम् शिन्वीरन् मध्यम शिन्वीथाः शिन्वीयाथाम् शिन्वीध्वम् उत्तम शिन्वीय शिन्वीवहि शिन्वीमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शेष्यते शेष्येते शेष्यन्ते मध्यम शेष्यसे शेष्येथे शेष्यध्वे उत्तम शेष्ये शेष्यावहे शेष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शेता शेतारौ शेतारः मध्यम शेतासे शेतासाथे शेताध्वे उत्तम शेताहे शेतास्वहे शेतास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शिश्ये शिश्याते शिश्यिरे मध्यम शिश्यिषे शिश्याथे शिश्यिढ्वे / शिश्यिध्वे उत्तम शिश्ये शिश्यिवहे शिश्यिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशेष्ट अशेषाताम् अशेषत मध्यम अशेष्ठाः अशेषाथाम् अशेढ्वम् उत्तम अशेषि अशेष्वहि अशेष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शेषीष्ट शेषीयास्ताम् शेषीरन् मध्यम शेषीष्ठाः शेषीयास्थाम् शेषीढ्वम् उत्तम शेषीय शेषीवहि शेषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशेष्यत अशेष्येताम् अशेष्यन्त मध्यम अशेष्यथाः अशेष्येथाम् अशेष्यध्वम् उत्तम अशेष्ये अशेष्यावहि अशेष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शीयते शीयेते शीयन्ते मध्यम शीयसे शीयेथे शीयध्वे उत्तम शीये शीयावहे शीयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शीयताम् शीयेताम् शीयन्ताम् मध्यम शीयस्व शीयेथाम् शीयध्वम् उत्तम शीयै शीयावहै शीयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशीयत अशीयेताम् अशीयन्त मध्यम अशीयथाः अशीयेथाम् अशीयध्वम् उत्तम अशीये अशीयावहि अशीयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शीयेत शीयेयाताम् शीयेरन् मध्यम शीयेथाः शीयेयाथाम् शीयेध्वम् उत्तम शीयेय शीयेवहि शीयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शायिष्यते / शेष्यते शायिष्येते / शेष्येते शायिष्यन्ते / शेष्यन्ते मध्यम शायिष्यसे / शेष्यसे शायिष्येथे / शेष्येथे शायिष्यध्वे / शेष्यध्वे उत्तम शायिष्ये / शेष्ये शायिष्यावहे / शेष्यावहे शायिष्यामहे / शेष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त शयन — — शयनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त शायक शायकः शायिका शायकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त शेतृ शेता शेत्री शेतृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त शेय शेयः शेया शेयम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) शेतव्य शेतव्यः शेतव्या शेतव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त शयनीय शयनीयः शयनीया शयनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) शित शितः शिता शितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) शितवत् शितवान् शितवती शितवत् / शितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) शिन्वत् शिन्वन् शिन्वती शिन्वत् / शिन्वद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त शेष्यत् शेष्यन् शेष्यती / शेष्यन्ती शेष्यत् / शेष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) शिन्वान शिन्वानः शिन्वाना शिन्वानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) शित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रशित्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) शेतुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय शायम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त शिति — शितिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त शिशिवस् शिशिवान् शिशुषी शिशिवत् / शिशिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।