॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निपातः" सिर
संस्कृत: शिरः, गजमस्तकौ, शिखरम् · पर्याय: अग्र, शिखर
व्युत्पत्ति: शृ + असुन्, निपातः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शिरः | शिरसी | शिरांसि |
| द्वितीया | शिरः | शिरसी | शिरांसि |
| तृतीया | शिरसा | शिरोभ्याम् | शिरोभिः |
| चतुर्थी | शिरसे | शिरोभ्याम् | शिरोभ्यः |
| पञ्चमी | शिरसः | शिरोभ्याम् | शिरोभ्यः |
| षष्ठी | शिरसः | शिरसोः | शिरसाम् |
| सप्तमी | शिरसि | शिरसोः | शिरस्सु / शिरःसु |
| सम्बोधन | हे शिरः | हे शिरसी | हे शिरांसि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: विकसना, फल लग जाना
संस्कृत: विशरणे
अंग्रेज़ी: to blossom, to bear fruits
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | फलतात् / फलताद् / फलतु | फलताम् | फलन्तु |
| मध्यम | फल / फलतात् / फलताद् | फलतम् | फलत |
| उत्तम | फलानि | फलाव | फलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: फलति · लिट्: पफाल · लुट्: फलिता · लृट्: फलिष्यति · लोट्: फलतात् · लङ्: अफलत् · विधिलिङ्: फलेत् · आशीर्लिङ्: फल्यात् · लुङ्: अफालीत् · लृङ्: अफलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: फलन · ण्वुल्: फालकः · तृच्: फलिता · ण्यत्: फाल्यः · तव्य: फलितव्यः · अनीयर्: फलनीयः · क्त: फुल्लः · क्तवतु: फुल्लवान् · शतृ: फलन् · स्य-शतृ: फलिष्यन् · क्त्वा: फलित्वा · ल्यप्: प्रफल्य · तुमुन्: फलितुम् · णमुल्: फालम् · घञ्: फालः · क्तिन्: फल्ति · क्वसु: फेलिवान्
शिरः 📚 ➤ निपातः" सिर
संस्कृत: शिरः, गजमस्तकौ, शिखरम् · पर्याय: अग्र, शिखर
फल 📚 ➤ विकसना, फल लग जाना
संस्कृत: विशरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शिरस् 📚 | n. (prob. originally शरस् = करस्; and connected with करङ्क, q.v.) the … | 🔵🟣🟢 |
| फल् 📚 | cl. 1. P. (Dhātup. xv, 9) फलति (ep. also Ā. ˚ते; pf. पफाल, MBh., 3. pl… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| शिरस् |
वृक्ष का शिखर (२.४.१२) — अग्र, शिखर सिर (२.६.९६) — उत्तमांग, शीर्ष, मूर्धा, मस्तक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड