॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विलाप करने योग्य, चिन्त्य, शोच्य, दुःखद
संस्कृत: शोके
अंग्रेज़ी: to worry, to sorrow, to grieve
व्युत्पत्ति: शुच् + अनीयर् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शोचनीयः | शोचनीयौ | शोचनीयाः |
| द्वितीया | शोचनीयम् | शोचनीयौ | शोचनीयान् |
| तृतीया | शोचनीयेन | शोचनीयाभ्याम् | शोचनीयैः |
| चतुर्थी | शोचनीयाय | शोचनीयाभ्याम् | शोचनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | शोचनीयात् / शोचनीयाद् | शोचनीयाभ्याम् | शोचनीयेभ्यः |
| षष्ठी | शोचनीयस्य | शोचनीययोः | शोचनीयानाम् |
| सप्तमी | शोचनीये | शोचनीययोः | शोचनीयेषु |
| सम्बोधन | हे शोचनीय | हे शोचनीयौ | हे शोचनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शोचति | शोचतः | शोचन्ति |
| मध्यम | शोचसि | शोचथः | शोचथ |
| उत्तम | शोचामि | शोचावः | शोचामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शोचति · लिट्: शुशोच · लुट्: शोचिता · लृट्: शोचिष्यति · लोट्: शोचतात् · लङ्: अशोचत् · विधिलिङ्: शोचेत् · आशीर्लिङ्: शुच्यात् · लुङ्: अशोचीत् · लृङ्: अशोचिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शोचन · ण्वुल्: शोचकः · तृच्: शोचिता · ण्यत्: शोच्यः · तव्य: शोचितव्यः · अनीयर्: शोचनीयः · क्त: शुचितः · क्तवतु: शुचितवान् · शतृ: शोचन् · स्य-शतृ: शोचिष्यन् · क्त्वा: शुचित्वा · ल्यप्: प्रशुच्य · तुमुन्: शोचितुम् · णमुल्: शोचम् · घञ्: शोकः · क्तिन्: शुक्ति · क्वसु: शुशुच्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शोचनीय | शोचनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शुच् + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: शोचनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शुच् + अनीयर् |
शोचनीय 📚 ➤ विलाप करने योग्य, चिन्त्य, शोच्य, दुःखद
संस्कृत: शोके
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शोचनीय 📚 | शोक करने योग्य । जिसकी दशा देखकर दुःख हो | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड