॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सुना हुआ, ध्यान लगा कर श्रवण किया हुआ
संस्कृत: श्रवणे
अंग्रेज़ी: to hear, to listen
व्युत्पत्ति: श्रु + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | श्रुता | श्रुते | श्रुताः |
| द्वितीया | श्रुताम् | श्रुते | श्रुताः |
| तृतीया | श्रुतया | श्रुताभ्याम् | श्रुताभिः |
| चतुर्थी | श्रुतायै | श्रुताभ्याम् | श्रुताभ्यः |
| पञ्चमी | श्रुतायाः | श्रुताभ्याम् | श्रुताभ्यः |
| षष्ठी | श्रुतायाः | श्रुतयोः | श्रुतानाम् |
| सप्तमी | श्रुतायाम् | श्रुतयोः | श्रुतासु |
| सम्बोधन | हे श्रुते | हे श्रुते | हे श्रुताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शृणोति | शृणुतः | शृण्वन्ति |
| मध्यम | शृणोषि | शृणुथः | शृणुथ |
| उत्तम | शृणोमि | शृणुवः / शृण्वः | शृणुमः / शृण्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शृणोति · लिट्: शुश्राव · लुट्: श्रोता · लृट्: श्रोष्यति · लोट्: शृणुतात् · लङ्: अशृणोत् · विधिलिङ्: शृणुयात् · आशीर्लिङ्: श्रूयात् · लुङ्: अश्रौषीत् · लृङ्: अश्रोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: श्रवण · ण्वुल्: श्रावकः · तृच्: श्रोता · यत्: श्रव्यः · ण्यत्: श्राव्यः · तव्य: श्रोतव्यः · अनीयर्: श्रवणीयः · क्त: श्रुतः · क्तवतु: श्रुतवान् · शतृ: शृण्वन् · स्य-शतृ: श्रोष्यन् · क्त्वा: श्रुत्वा · ल्यप्: प्रश्रुत्य · तुमुन्: श्रोतुम् · णमुल्: श्रावम् · क्तिन्: श्रुति · क्वसु: शुश्रुवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| श्रुताः | श्रुता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: श्रु + क्त 📚 अन्य सम्भावना: श्रुता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: श्रु + क्त | श्रुत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन |
श्रुताः 📚 ➤ सुना हुआ, ध्यान लगा कर श्रवण किया हुआ
संस्कृत: श्रवणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| श्रुता 📚 | ख्यात । प्रसिद्ध । श्रुत | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड