॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आलिंगन करना, गले लगाना, सटे रहना, चिपके रहना
संस्कृत: सङ्गे
अंग्रेज़ी: to hug, to embrace, to stay in close contact, to cling, to stick to
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असजत् / असजद् | असजताम् | असजन् |
| मध्यम | असजः | असजतम् | असजत |
| उत्तम | असजम् | असजाव | असजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सजति · लिट्: ससञ्ज · लुट्: सङ्क्ता · लृट्: सङ्क्ष्यति · लोट्: सजतात् · लङ्: असजत् · विधिलिङ्: सजेत् · आशीर्लिङ्: सज्यात् · लुङ्: असाङ्क्षीत् · लृङ्: असङ्क्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सञ्जन · ण्वुल्: सञ्जकः · तृच्: सङ्क्ता · ण्यत्: सञ्ज्यः · तव्य: सङ्क्तव्यः · अनीयर्: सञ्जनीयः · क्त: सक्तः · क्तवतु: सक्तवान् · शतृ: सजन् · स्य-शतृ: सङ्क्ष्यन् · क्त्वा: सक्त्वा · ल्यप्: प्रसज्य · तुमुन्: सङ्क्तुम् · णमुल्: सञ्जम् · घञ्: सङ्गः · क्तिन्: सक्ति · क्वसु: सेजिवान्
अर्थ: बच्चा, शिशुवत्, अवयस्क, न्याना
संस्कृत: बालः, केशः, अश्वबालः, मूर्खः, शिशुः · पर्याय: ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केशाम्बुनाम
व्युत्पत्ति: बल् + ण या बाल + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | बालः | बालौ | बालाः |
| द्वितीया | बालम् | बालौ | बालान् |
| तृतीया | बालेन | बालाभ्याम् | बालैः |
| चतुर्थी | बालाय | बालाभ्याम् | बालेभ्यः |
| पञ्चमी | बालात् / बालाद् | बालाभ्याम् | बालेभ्यः |
| षष्ठी | बालस्य | बालयोः | बालानाम् |
| सप्तमी | बाले | बालयोः | बालेषु |
| सम्बोधन | हे बाल | हे बालौ | हे बालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
सजम् 📚 ➤ आलिंगन करना, गले लगाना, सटे रहना, चिपके रहना
संस्कृत: सङ्गे
बाल 📚 ➤ बच्चा, शिशुवत्, अवयस्क, न्याना
संस्कृत: बालः, केशः, अश्वबालः, मूर्खः, शिशुः · पर्याय: ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केशाम्बुनाम
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सञ्ज् 📚 | (or सज्ज्), cl. 1. P. सञ्जति, सज्जति, to go, move, Dhātup. vii, 22 | 🔵🟣 |
| बाल 📚 | बालक । लड़का । वह जो सयाना नहो । वह जो जवान न हुआ हो | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| बाल |
नेत्रबाला (ह्रीबेर) के नाम (२.४.१२२) — ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केश, जल बालक (२.६.४२) — माणवक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सजंबाल | सजम् + बाल | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड