॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उपार्जन करना, प्राप्त करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अर्जने
अंग्रेज़ी: to procure,to earn, to obtain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सर्ग्यः | सर्ग्यौ | सर्ग्याः |
| द्वितीया | सर्ग्यम् | सर्ग्यौ | सर्ग्यान् |
| तृतीया | सर्ग्येण | सर्ग्याभ्याम् | सर्ग्यैः |
| चतुर्थी | सर्ग्याय | सर्ग्याभ्याम् | सर्ग्येभ्यः |
| पञ्चमी | सर्ग्यात् / सर्ग्याद् | सर्ग्याभ्याम् | सर्ग्येभ्यः |
| षष्ठी | सर्ग्यस्य | सर्ग्ययोः | सर्ग्याणाम् |
| सप्तमी | सर्ग्ये | सर्ग्ययोः | सर्ग्येषु |
| सम्बोधन | हे सर्ग्य | हे सर्ग्यौ | हे सर्ग्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सर्जति | सर्जतः | सर्जन्ति |
| मध्यम | सर्जसि | सर्जथः | सर्जथ |
| उत्तम | सर्जामि | सर्जावः | सर्जामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सर्जति · लिट्: ससर्ज · लुट्: सर्जिता · लृट्: सर्जिष्यति · लोट्: सर्जतात् · लङ्: असर्जत् · विधिलिङ्: सर्जेत् · आशीर्लिङ्: सर्ज्यात् · लुङ्: असर्जीत् · लृङ्: असर्जिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सर्जन · ण्वुल्: सर्जकः · तृच्: सर्जिता · ण्यत्: सर्ज्यः · तव्य: सर्जितव्यः · अनीयर्: सर्जनीयः · क्त: सर्जितः · क्तवतु: सर्जितवान् · शतृ: सर्जन् · स्य-शतृ: सर्जिष्यन् · क्त्वा: सर्जित्वा · ल्यप्: प्रसर्ज्य · तुमुन्: सर्जितुम् · णमुल्: सर्जम् · घञ्: सर्गः · क्तिन्: सर्क्ति · क्वसु: ससर्ज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सर्ग्य | सर्ग्य (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सर्ज् + ण्यत् 📚 अन्य सम्भावना: सर्ग्य (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सर्ज् + ण्यत् |
सर्ग्य 📚 ➤ उपार्जन करना, प्राप्त करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अर्जने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सर्ग्य 📚 | See पाणि-स्˚ | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड