॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सहना, सहन करना, शक्तिमान होना, संतुष्ट होना
संस्कृत: मर्षणे
अंग्रेज़ी: to bear, to tolerate, to be powerful, to be satisfied
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असहत् / असहद् / असाहयत् / असाहयद् | असहताम् / असाहयताम् | असहन् / असाहयन् |
| मध्यम | असहः / असाहयः | असहतम् / असाहयतम् | असहत / असाहयत |
| उत्तम | असहम् / असाहयम् | असहाव / असाहयाव | असहाम / असाहयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सहति · लट् (आत्मने.): साहयते · लिट्: ससाह · लिट् (आत्मने.): साहयाञ्चक्रे · लुट्: सहिता · लुट् (आत्मने.): साहयिता · लृट्: सहिष्यति · लृट् (आत्मने.): साहयिष्यते · लोट्: सहतात् · लोट् (आत्मने.): साहयताम् · लङ्: असहत् · लङ् (आत्मने.): असाहयत · विधिलिङ्: सहेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): साहयेत · आशीर्लिङ्: सह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): साहयिषीष्ट · लुङ्: असहीत् · लुङ् (आत्मने.): असीषहत · लृङ्: असहिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असाहयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सहन · ण्वुल्: साहकः · तृच्: सहिता · यत्: साह्यः · ण्यत्: साह्यः · तव्य: सहितव्यः · अनीयर्: सहनीयः · क्त: सहितः · क्तवतु: सहितवान् · शतृ: सहन् · स्य-शतृ: सहिष्यन् · शानच्: साहयमानः · क्त्वा: सहित्वा · ल्यप्: प्रसह्य · तुमुन्: सहितुम् · णमुल्: साहम् · घञ्: साहः · क्तिन्: साढि · क्वसु: सेहिवान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: प्रश्नवाचकता का द्योतक तथा 'सन्देह' एवं 'अनिश्चयात्मकता' प्रकट करने वाला अव्य .
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
सहत् 📚 ➤ सहना, सहन करना, शक्तिमान होना, संतुष्ट होना
संस्कृत: मर्षणे
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
नु 📚 ➤ प्रश्नवाचकता का द्योतक तथा 'सन्देह' एवं 'अनिश्चयात्मकता' प्रकट करने वाला अव्य .
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सह् 📚 | cl. 1. Ā. (Dhātup. xx, 22) सहते (Ved. and ep. also ˚ति and exceptiona… | 🔵🟣 |
| नु 📚 | विकल्प, संदेह, वितर्क, अनिश्चय आदि अर्थों में प्रयुक्त अव्यय । किं के … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सहदानु | सहत् + आ | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड