🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:42:19 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

सिच्

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

सिच्

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद · लाल = कोश में नहीं मिला (नाम/दुर्लभ शब्द)

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

सिच्

यह शब्द कोश में नहीं मिला। यह कोई नाम, दुर्लभ शब्द, अशुद्ध वर्तनी या अन्य भाषा का शब्द हो सकता है। इसे दर्ज कर लिया गया है, ताकि एडमिन इसे साइट-कोश में जोड़ सकें।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — सिच्
सिच्
sic
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. सिच् cl. 6. P. Ā. (Dhātup. xxviii, 140) सिञ्चति, ˚ते (once in RV. x, 96, 1, सेचते pf. सिषेच, सिषिचे [in RV. also सिसिचुः, सिसिचे]; aor. असिचत्, ˚चत [Gr. also असिक्त]; Subj. सिचामहे, RV.; Prec. सिच्यात्, Br.; fut. सेक्ष्यति, ˚ते, ib. &c.; inf. सेक्तुम्, MBh. सेक्तवै, Br.; ind.p. सिक्त्वा, ib.; -सिच्य, AV.; -सेचम् or -सेकम्, GṛŚrS.), to pour out, discharge, emit, shed, infuse or pour into or on (loc.), RV. &c. &c.; to emit semen, impregnate, RV.; AV.; Br.; Mn.; to scatter in small drops, sprinkle, besprinkle or moisten with (instr.), RV. &c. &c.; to dip, soak, steep, Bhpr.; to cast or form anything out of molten metal &c. (2 acc.), RV.; AV.; AitBr. : Pass. सिच्यते (ep. also ˚ति; aor. असेचि), to be poured out or sprinkled, RV. &c. &c.: Caus. सेचयति, ˚ते (ep. also सिञ्चयति; aor. असीषिचत् or असीसिचत्), to cause to pour out &c.; to sprinkle, water (plants &c.), MBh.; Kāv. &c. : Desid. षिषिक्षति or सिसिक्षति; ˚ते Gr. (cf. सिसिक्षा) : Intens. सेसिच्यते, सेसेक्ति.
सिच्, [cf. Zd. hincaiti; Gk. ἰκμάς [?]; Angl.Sax. seón; Germ. seihen, seichen.]
2. सिच् f. the border or hem of a dress, RV.; AV.; ŚBr.; GṛŚrS.
(du.) the two borders or boundaries i.e. the horizon, RV. i, 95, 7
(du. and pl.) the wings of an army, RV.; AV.
3. सिच् f. = शिच्, a net, BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1214,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सिच् {c6c} U. (सिंचति-ते, सिषेच-सिषिचे, असिचत्त, असिक्त, सेक्ष्यति-ते, सेक्तुं, सिक्त; स् of सिच् is generally changed to ष् after a preposition ending in इ or उ) 1 To sprinkle, scatter in small drops, Bk. 19. 23. --2 To water, moisten; soak, wet; विश्रांतः सन् व्रज वननदीतीरजातानि सिंचन् Me. 26; Ms. 9. 255. --3 To pour out, emit, discharge, shed; R. 16. 66. --4 To infuse, instil, pour in; जाड्यं धियो हरति सिंचति वाचि सत्यं Bh. 2. 23. --5 To pour out for, offer to; अन्यथा तिलोदकं मे सिंचतं Ś. 3. --6 To impregnate. --Caus. (सेचयति-ते) To cause to [] sprinkle. --Desid. (सिसिक्षति-ते) To wish to sprinkle.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1123-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिच् त्रि० सिच--क्विप् । १ सेचनकर्त्तरि कर्मणि क्विप् । २ वस्त्रे हेमच० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5292,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
सिच्उमा-कोश सिच्: cl. 6. P. Ā. (Dhātup. xxviii, 140) सिञ्चति, ˚ते (once in RV. x, 96, 1… 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

सिच् 📚 ➤ cl. 6. P. Ā. (Dhātup. xxviii, 140) सिञ्चति, ˚ते (once in RV. x, 96, 1… उमा-कोश

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
सिच् 📚cl. 6. P. Ā. (Dhātup. xxviii, 140) सिञ्चति, ˚ते (once in RV. x, 96, 1…🔵🟣🟢

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड · १ पद कोश में नहीं मिले (एडमिन के पास जोड़ने हेतु दर्ज)

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬