॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to wane,to decline,to decay,to reduce,to contract, to shrink
व्युत्पत्ति: सो + ड + टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | साः | सौ | साः |
| द्वितीया | साम् | सौ | सः |
| तृतीया | सा | साभ्याम् | साभिः |
| चतुर्थी | से | साभ्याम् | साभ्यः |
| पञ्चमी | सः | साभ्याम् | साभ्यः |
| षष्ठी | सः | सोः | साम् |
| सप्तमी | सि | सोः | सासु |
| सम्बोधन | हे साः | हे सौ | हे साः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सायति | सायतः | सायन्ति |
| मध्यम | सायसि | सायथः | सायथ |
| उत्तम | सायामि | सायावः | सायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सायति · लिट्: ससौ · लुट्: साता · लृट्: सास्यति · लोट्: सायतात् · लङ्: असायत् · विधिलिङ्: सायेत् · आशीर्लिङ्: सायात् · लुङ्: असासीत् · लृङ्: असास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सान · ण्वुल्: सायकः · तृच्: साता · यत्: सेयः · तव्य: सातव्यः · अनीयर्: सानीयः · क्त: सातः · क्तवतु: सातवान् · शतृ: सायन् · स्य-शतृ: सास्यन् · क्त्वा: सात्वा · ल्यप्: प्रसाय · तुमुन्: सातुम् · णमुल्: सायम् · घञ्: सायः · क्तिन्: साति · क्वसु: ससिवान्
अर्थ: जो
संस्कृत: बुद्धिविशेषनिर्दिष्टवस्तुवाचकसर्वनाम
अंग्रेज़ी: Which
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अर्थ: मार डालना, जाना
संस्कृत: हिंसागत्योः
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हतात् / हताद् / हन्तु | हताम् | घ्नन्तु |
| मध्यम | जहि / हतात् / हताद् | हतम् | हत |
| उत्तम | हनानि | हनाव | हनाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हन्ति · लिट्: जघान · लुट्: हन्ता · लृट्: हनिष्यति · लोट्: हतात् · लङ्: अहन् · विधिलिङ्: हन्यात् · आशीर्लिङ्: वध्यात् · लुङ्: अवधीत् · लृङ्: अहनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हनन · ण्वुल्: घातकः · तृच्: हन्ता · यत्: वध्यः · ण्यत्: घात्यः · तव्य: हन्तव्यः · अनीयर्: हननीयः · क्त: हतः · क्तवतु: हतवान् · शतृ: घ्नन् · स्य-शतृ: हनिष्यन् · क्त्वा: हत्वा · ल्यप्: प्रहत्य · तुमुन्: हन्तुम् · णमुल्: घातम् · घञ्: घातः · क्तिन्: हेति · क्वसु: जघ्निवान्
सि 📚 ➤ नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
या 📚 ➤ जो
संस्कृत: बुद्धिविशेषनिर्दिष्टवस्तुवाचकसर्वनाम
हत 📚 ➤ मार डालना, जाना
संस्कृत: हिंसागत्योः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सा 📚 | समान । तुल्य । सदृश । बराबर । जैसे,—उनका रंग तुम्ही सा है | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| यद् 📚 | (nom. and acc. sg. n. and base in comp. of 3. य), who, which, what, wh… | 🔵🟣🟢 |
| हन् 📚 | मारनेवाला । वध करनेवाला । हननेवाला । (समस्त पदों में प्रयुक्त) । जैसे,… | 🟠🔵🟣🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड