॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: देव, देवता
संस्कृत: देवः · पर्याय: अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध
व्युत्पत्ति: सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सुरः | सुरौ | सुराः |
| द्वितीया | सुरम् | सुरौ | सुरान् |
| तृतीया | सुरेण | सुराभ्याम् | सुरैः |
| चतुर्थी | सुराय | सुराभ्याम् | सुरेभ्यः |
| पञ्चमी | सुरात् / सुराद् | सुराभ्याम् | सुरेभ्यः |
| षष्ठी | सुरस्य | सुरयोः | सुराणाम् |
| सप्तमी | सुरे | सुरयोः | सुरेषु |
| सम्बोधन | हे सुर | हे सुरौ | हे सुराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: स्पष्ट बोलना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to speak, to tell, to explain, to talk
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गदतात् / गदताद् / गदतु | गदताम् | गदन्तु |
| मध्यम | गद / गदतात् / गदताद् | गदतम् | गदत |
| उत्तम | गदानि | गदाव | गदाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गदति · लिट्: जगाद · लुट्: गदिता · लृट्: गदिष्यति · लोट्: गदतात् · लङ्: अगदत् · विधिलिङ्: गदेत् · आशीर्लिङ्: गद्यात् · लुङ्: अगदीत् · लृङ्: अगदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गदन · ण्वुल्: गादकः · तृच्: गदिता · यत्: गद्यः · तव्य: गदितव्यः · अनीयर्: गदनीयः · क्त: गदितः · क्तवतु: गदितवान् · शतृ: गदन् · स्य-शतृ: गदिष्यन् · क्त्वा: गदित्वा · ल्यप्: प्रगद्य · तुमुन्: गदितुम् · णमुल्: गादम् · घञ्: गादः · क्तिन्: गत्ति · क्वसु: जगद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सुरम् | सुर (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: सुर् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
| गद | गद् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: गद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | गद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
सुरम् 📚 ➤ देव, देवता
संस्कृत: देवः · पर्याय: अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध
गद 📚 ➤ स्पष्ट बोलना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सुर 📚 | देवता | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| गद् 📚 | cl. 1. P. ˚दति (perf. जगाद; aor. अगदीत् [Bhaṭṭ. xv, 102] or अगादीत्, P… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| सुर |
देवताओं के नाम (१.१.७) — अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध, सुपर्वन्, सुमनस्, त्रिदिवेश |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सुरंगद | सुरम् + गद | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड