॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विकसना, फल लग जाना
संस्कृत: विशरणे
अंग्रेज़ी: to blossom, to bear fruits
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | फलतात् / फलताद् / फलतु | फलताम् | फलन्तु |
| मध्यम | फल / फलतात् / फलताद् | फलतम् | फलत |
| उत्तम | फलानि | फलाव | फलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: फलति · लिट्: पफाल · लुट्: फलिता · लृट्: फलिष्यति · लोट्: फलतात् · लङ्: अफलत् · विधिलिङ्: फलेत् · आशीर्लिङ्: फल्यात् · लुङ्: अफालीत् · लृङ्: अफलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: फलन · ण्वुल्: फालकः · तृच्: फलिता · ण्यत्: फाल्यः · तव्य: फलितव्यः · अनीयर्: फलनीयः · क्त: फुल्लः · क्तवतु: फुल्लवान् · शतृ: फलन् · स्य-शतृ: फलिष्यन् · क्त्वा: फलित्वा · ल्यप्: प्रफल्य · तुमुन्: फलितुम् · णमुल्: फालम् · घञ्: फालः · क्तिन्: फल्ति · क्वसु: फेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हार-फल | समास: हार + फल् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: फल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: फल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
हारफल 📚हार 📚फल् ➤ हार (ले जाना, हटाना, पकड़ना) + फल् (विकसना, फल लग जाना)
संस्कृत: विशरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हार 📚 | युद्ध, क्रीड़ा, प्रतिद्बंद्विता आदि में शत्रु के संमुख असफलता । लड़ाई,… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| फल् 📚 | cl. 1. P. (Dhātup. xv, 9) फलति (ep. also Ā. ˚ते; pf. पफाल, MBh., 3. pl… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| हार |
मोतियों का हार (२.६.१०६) — मुक्तावली नायक (३.३.१९) — नेता |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड