॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हृत्, पृषो.तस्य दः, हृदयस्य हृदादेशो वा
संस्कृत: मनस्, हृदयकमलम् · पर्याय: चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, मानस
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हृद् / हृत् | हृदी | हृन्दि |
| द्वितीया | हृद् / हृत् | हृदी | हृन्दि |
| तृतीया | हृदा | हृद्भ्याम् | हृद्भिः |
| चतुर्थी | हृदे | हृद्भ्याम् | हृद्भ्यः |
| पञ्चमी | हृदः | हृद्भ्याम् | हृद्भ्यः |
| षष्ठी | हृदः | हृदोः | हृदाम् |
| सप्तमी | हृदि | हृदोः | हृत्सु |
| सम्बोधन | हे हृद् / हे हृत् | हे हृदी | हे हृन्दि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हृद् | हृद् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: हृद् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | हृद् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
हृद् 📚 ➤ हृत्, पृषो.तस्य दः, हृदयस्य हृदादेशो वा
संस्कृत: मनस्, हृदयकमलम् · पर्याय: चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, मानस
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हृद् 📚 | हृदय । दिल । मन | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| हृद् |
मन के नाम (१.४.३३) — चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, मानस, मनस् हृदय (२.६.६५) — हृदय |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड