॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रसन्न, हर्षयुक्त(= हृषित)
संस्कृत: अलीके · पर्याय: मत्त, तृप्त, प्रह्लन्न, प्रमुदित, प्रीत
अंग्रेज़ी: to be delighted , to rejoice , to be happy, to fill with pleasure, to speak lie
व्युत्पत्ति: हृष् + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हृष्टः | हृष्टौ | हृष्टाः |
| द्वितीया | हृष्टम् | हृष्टौ | हृष्टान् |
| तृतीया | हृष्टेन | हृष्टाभ्याम् | हृष्टैः |
| चतुर्थी | हृष्टाय | हृष्टाभ्याम् | हृष्टेभ्यः |
| पञ्चमी | हृष्टात् / हृष्टाद् | हृष्टाभ्याम् | हृष्टेभ्यः |
| षष्ठी | हृष्टस्य | हृष्टयोः | हृष्टानाम् |
| सप्तमी | हृष्टे | हृष्टयोः | हृष्टेषु |
| सम्बोधन | हे हृष्ट | हे हृष्टौ | हे हृष्टाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हर्षति | हर्षतः | हर्षन्ति |
| मध्यम | हर्षसि | हर्षथः | हर्षथ |
| उत्तम | हर्षामि | हर्षावः | हर्षामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हर्षति · लिट्: जहर्ष · लुट्: हर्षिता · लृट्: हर्षिष्यति · लोट्: हर्षतात् · लङ्: अहर्षत् · विधिलिङ्: हर्षेत् · आशीर्लिङ्: हृष्यात् · लुङ्: अहर्षीत् · लृङ्: अहर्षिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हर्षण · ण्वुल्: हर्षकः · तृच्: हर्षिता · तव्य: हर्षितव्यः · अनीयर्: हर्षणीयः · क्त: हृष्टः · क्तवतु: हृष्टवान् · शतृ: हर्षन् · स्य-शतृ: हर्षिष्यन् · क्त्वा: हृष्ट्वा · ल्यप्: प्रहृष्य · तुमुन्: हर्षितुम् · णमुल्: हर्षम् · घञ्: हर्षः · क्तिन्: हृष्टि · क्वसु: जहृष्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हृष्ट | हृष्ट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हृष् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: हृष्ट (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हृष् + क्त |
हृष्ट 📚 ➤ प्रसन्न, हर्षयुक्त(= हृषित)
संस्कृत: अलीके · पर्याय: मत्त, तृप्त, प्रह्लन्न, प्रमुदित, प्रीत
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हृष्ट 📚 | हर्षित । अत्यंत प्रसन्न । आनंदयुक्त । यौ॰—हृष्टपुष्ट । हृष्टतुष्ट | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| हृष्ट |
प्रसन्न (३.१.१०२) — मत्त, तृप्त, प्रह्लन्न, प्रमुदित, प्रीत |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड