॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: संग्रह किया हुआ, देर लगाया हुआ, अम्बार लगाया हुआ, इकट्ठा किया हुआ
संस्कृत: चयने
अंग्रेज़ी: to collect, to select, to pick
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चितः | चितौ | चिताः |
| द्वितीया | चितम् | चितौ | चितान् |
| तृतीया | चितेन | चिताभ्याम् | चितैः |
| चतुर्थी | चिताय | चिताभ्याम् | चितेभ्यः |
| पञ्चमी | चितात् / चिताद् | चिताभ्याम् | चितेभ्यः |
| षष्ठी | चितस्य | चितयोः | चितानाम् |
| सप्तमी | चिते | चितयोः | चितेषु |
| सम्बोधन | हे चित | हे चितौ | हे चिताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चिनोति | चिनुतः | चिन्वन्ति |
| मध्यम | चिनोषि | चिनुथः | चिनुथ |
| उत्तम | चिनोमि | चिनुवः / चिन्वः | चिनुमः / चिन्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चिनोति · लट् (आत्मने.): चिनुते · लिट्: चिकाय · लिट् (आत्मने.): चिक्ये · लुट्: चेता · लुट् (आत्मने.): चेता · लृट्: चेष्यति · लृट् (आत्मने.): चेष्यते · लोट्: चिनुतात् · लोट् (आत्मने.): चिनुताम् · लङ्: अचिनोत् · लङ् (आत्मने.): अचिनुत · विधिलिङ्: चिनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): चिन्वीत · आशीर्लिङ्: चीयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चेषीष्ट · लुङ्: अचैषीत् · लुङ् (आत्मने.): अचेष्ट · लृङ्: अचेष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचेष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चयन · ण्वुल्: चायकः · तृच्: चेता · यत्: चेयः · तव्य: चेतव्यः · अनीयर्: चयनीयः · क्त: चितः · क्तवतु: चितवान् · शतृ: चिन्वन् · स्य-शतृ: चेष्यन् · शानच्: चिन्वानः · क्त्वा: चित्वा · ल्यप्: प्रचित्य · तुमुन्: चेतुम् · णमुल्: चायम् · घञ्: चायः · क्तिन्: चिति · क्वसु: चिकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अर-चित | समास: अर + चित तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: चित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चि + क्त 📚 अन्य सम्भावना: चित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अरचित 📚अर 📚चित ➤ अर (पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास) + चित (संग्रह किया हुआ, देर लगाया हुआ, अम्बार लगाया हुआ, इकट्ठा…)
संस्कृत: चयने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अर 📚 | पहिए की नाभि और नेमि के बीच की आड़ी लकड़ी । आरागज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| चित 📚 | चुनकर इकट्ठा किया हुआ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड