॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ रक्षणे च · पर्याय: लोचन, नेत्र, ईक्षण, चक्षुस्, अक्षि
अंग्रेज़ी: to go
व्युत्पत्ति: नी +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नयनम् | नयने | नयनानि |
| द्वितीया | नयनम् | नयने | नयनानि |
| तृतीया | नयनेन | नयनाभ्याम् | नयनैः |
| चतुर्थी | नयनाय | नयनाभ्याम् | नयनेभ्यः |
| पञ्चमी | नयनात् / नयनाद् | नयनाभ्याम् | नयनेभ्यः |
| षष्ठी | नयनस्य | नयनयोः | नयनानाम् |
| सप्तमी | नयने | नयनयोः | नयनेषु |
| सम्बोधन | हे नयन | हे नयने | हे नयनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नयते | नयेते | नयन्ते |
| मध्यम | नयसे | नयेथे | नयध्वे |
| उत्तम | नये | नयावहे | नयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): नयते · लिट् (आत्मने.): नेये · लुट् (आत्मने.): नयिता · लृट् (आत्मने.): नयिष्यते · लोट् (आत्मने.): नयताम् · लङ् (आत्मने.): अनयत · विधिलिङ् (आत्मने.): नयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): नयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अनयिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अनयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नयन · ण्वुल्: नायकः · तृच्: नयिता · ण्यत्: नाय्यः · तव्य: नयितव्यः · अनीयर्: नयनीयः · क्त: नयितः · क्तवतु: नयितवान् · शानच्: नयमानः · क्त्वा: नयित्वा · ल्यप्: प्रणय्य · तुमुन्: नयितुम् · णमुल्: नायम् · घञ्: नायः · क्तिन्: न्ति · क्वसु: न्न्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आनयन | नयन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + नय् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: आनयन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
आनयन 📚 ➤ जाना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ रक्षणे च · पर्याय: लोचन, नेत्र, ईक्षण, चक्षुस्, अक्षि
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नयन 📚 | चक्षु । नेत्र । आँख । यौ॰—नयनगोचर । विशेष—'नयन' के मुहाविरों के लिये द… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नयन |
आँख (२.६.९४) — लोचन, नेत्र, ईक्षण, चक्षुस्, अक्षि, दृश्, दृष्टि |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड