॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, सरकना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go,to move,to approach,to slip
व्युत्पत्ति: सृ + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सरणम् | सरणे | सरणानि |
| द्वितीया | सरणम् | सरणे | सरणानि |
| तृतीया | सरणेन | सरणाभ्याम् | सरणैः |
| चतुर्थी | सरणाय | सरणाभ्याम् | सरणेभ्यः |
| पञ्चमी | सरणात् / सरणाद् | सरणाभ्याम् | सरणेभ्यः |
| षष्ठी | सरणस्य | सरणयोः | सरणानाम् |
| सप्तमी | सरणे | सरणयोः | सरणेषु |
| सम्बोधन | हे सरण | हे सरणे | हे सरणानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धावति / सरति | धावतः / सरतः | धावन्ति / सरन्ति |
| मध्यम | धावसि / सरसि | धावथः / सरथः | धावथ / सरथ |
| उत्तम | धावामि / सरामि | धावावः / सरावः | धावामः / सरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धावति · लिट्: ससार · लुट्: सर्ता · लृट्: सरिष्यति · लोट्: धावतात् · लङ्: अधावत् · विधिलिङ्: धावेत् · आशीर्लिङ्: स्रियात् · लुङ्: असार्षीत् · लृङ्: असरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सरण · ण्वुल्: सारकः · तृच्: सर्ता · ण्यत्: सार्यः · तव्य: सर्तव्यः · अनीयर्: सरणीयः · क्त: सृतः · क्तवतु: सृतवान् · शतृ: सरन् · स्य-शतृ: सरिष्यन् · क्त्वा: सृत्वा · ल्यप्: प्रसृत्य · तुमुन्: सर्तुम् · णमुल्: सारम् · घञ्: सारः · क्तिन्: सृति · क्वसु: ससृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उत्सरण | सरण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + सृ + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: त्सरण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + त्सर् + ल्युट् | उत्सरण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
उत्सरण 📚 ➤ जाना, सरकना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सरण 📚 | धीरे धीरे हटना या चलना । आगे बढ़ना । सरकना । खिसकना | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड