॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: क्या / कौन
संस्कृत: प्रश्नवाचकं सर्वनाम · पर्याय: अर्तन, ऋतीया, हृणीया, घृणा
अंग्रेज़ी: what
व्युत्पत्ति: कि+डिमु
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | का | के | काः |
| द्वितीया | काम् | के | काः |
| तृतीया | कया | काभ्याम् | काभिः |
| चतुर्थी | कस्यै | काभ्याम् | काभ्यः |
| पञ्चमी | कस्याः | काभ्याम् | काभ्यः |
| षष्ठी | कस्याः | कयोः | कासाम् |
| सप्तमी | कस्याम् | कयोः | कासु |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
संस्कृत: वर्णविशेषः
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अर्थ: सीना, बुनना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: तन्तुसन्ताने · पर्याय: स्यूत, उत
अंग्रेज़ी: to weave,to sew
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ऊतः | ऊतौ | ऊताः |
| द्वितीया | ऊतम् | ऊतौ | ऊतान् |
| तृतीया | ऊतेन | ऊताभ्याम् | ऊतैः |
| चतुर्थी | ऊताय | ऊताभ्याम् | ऊतेभ्यः |
| पञ्चमी | ऊतात् / ऊताद् | ऊताभ्याम् | ऊतेभ्यः |
| षष्ठी | ऊतस्य | ऊतयोः | ऊतानाम् |
| सप्तमी | ऊते | ऊतयोः | ऊतेषु |
| सम्बोधन | हे ऊत | हे ऊतौ | हे ऊताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऊयते | ऊयेते | ऊयन्ते |
| मध्यम | ऊयसे | ऊयेथे | ऊयध्वे |
| उत्तम | ऊये | ऊयावहे | ऊयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ऊयते · लिट् (आत्मने.): ऊयाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): ऊयिता · लृट् (आत्मने.): ऊयिष्यते · लोट् (आत्मने.): ऊयताम् · लङ् (आत्मने.): औयत · विधिलिङ् (आत्मने.): ऊयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ऊयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): औयिष्ट · लृङ् (आत्मने.): औयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ऊयन · ण्वुल्: ऊयकः · तृच्: ऊयिता · ण्यत्: ऊय्यः · तव्य: ऊयितव्यः · अनीयर्: ऊयनीयः · क्त: ऊतः · क्तवतु: ऊतवान् · शानच्: ऊयमानः · क्त्वा: ऊयित्वा · ल्यप्: प्रोय्य · तुमुन्: ऊयितुम् · णमुल्: ऊयम् · घञ्: ऊयः · क्तिन्: ऊति · क्वसु: ऊयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| का | किम् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: का (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | का (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कै + अच् |
| अल् | ऌ (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 |
| अप्-ऊत | समास: अप् + ऊत तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: ऊत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ऊय् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: ऊत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ऊय् + क्त |
का 📚 ➤ क्या / कौन
संस्कृत: प्रश्नवाचकं सर्वनाम · पर्याय: अर्तन, ऋतीया, हृणीया, घृणा
अल् 📚 ➤ cl. 1. P. अलति, to adorn, L.; to be competent or able, L.; to prevent,… उमा-कोश
संस्कृत: वर्णविशेषः
अप्ऊत 📚अप् 📚ऊत ➤ अप् (पानी) + ऊत (सीना, बुनना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)))
संस्कृत: तन्तुसन्ताने · पर्याय: स्यूत, उत
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| किम् 📚 | सर्व | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अप् 📚 | जल । पानी | 🟠🔵🟣🟢 |
| ऊत 📚 | बिना पुत्र का । निःसंतान । निपूता । यौ॰—ऊन निपूता=निःसंतान । बे औलाद ।… | 🟠🔵🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| किम् |
'किम्' — प्रश्न, निन्दा ('किं राजा यो न रक्षति'?) (३.३.२६६) — किं, राजा, यो, रक्षति विकल्प (या/अथवा) (३.४.५) — आहो, उताहो, किमुत, किमु, उत |
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
| ऊत |
धागे से सिला/बुना (३.१.१००) — स्यूत, उत |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कालबूत | का + अल् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| कालबूत | अल् + अप् | हल्-अच् संयोग | — |
| कालबूत | अप् + ऊत | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड