॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कहना, बोलना, सन्देश वचन कहना, भाषण करना
संस्कृत: सन्देशवचने
अंग्रेज़ी: to inform,to communicate,to speak,to tell,to describe,to utter, to read
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वदतात् / वदताद् / वदतु / वादयतात् / वादयताद् / वादयतु | वदताम् / वादयताम् | वदन्तु / वादयन्तु |
| मध्यम | वद / वदतात् / वदताद् / वादय / वादयतात् / वादयताद् | वदतम् / वादयतम् | वदत / वादयत |
| उत्तम | वदानि / वादयानि | वदाव / वादयाव | वदाम / वादयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वदति · लट् (आत्मने.): वदते · लिट्: ववाद · लिट् (आत्मने.): ववदे · लुट्: वदिता · लुट् (आत्मने.): वदिता · लृट्: वदिष्यति · लृट् (आत्मने.): वदिष्यते · लोट्: वदतात् · लोट् (आत्मने.): वदताम् · लङ्: अवदत् · लङ् (आत्मने.): अवदत · विधिलिङ्: वदेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वदेत · आशीर्लिङ्: वद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वदिषीष्ट · लुङ्: अवदीत् · लुङ् (आत्मने.): अवदिष्ट · लृङ्: अवदिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवदिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वदन · ण्वुल्: वादकः · तृच्: वदिता · यत्: वाद्यः · ण्यत्: वाद्यः · तव्य: वदितव्यः · अनीयर्: वदनीयः · क्त: वदितः · क्तवतु: वदितवान् · शतृ: वदन् · स्य-शतृ: वदिष्यन् · शानच्: वदमानः · क्त्वा: वदित्वा · ल्यप्: प्रवद्य · तुमुन्: वदितुम् · णमुल्: वादम् · घञ्: वादः · क्तिन्: वत्ति · क्वसु: ववद्वान्
अर्थ: इच्छा करना, चाहना
संस्कृत: कान्तौ
अंग्रेज़ी: to wish,to long for, to desire
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | उवाश | ऊशतुः | ऊशुः |
| मध्यम | उवशिथ | ऊशथुः | ऊश |
| उत्तम | उवश / उवाश | ऊशिव | ऊशिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वष्टि · लिट्: उवाश · लुट्: वशिता · लृट्: वशिष्यति · लोट्: उष्टात् · लङ्: अवट् · विधिलिङ्: उश्यात् · आशीर्लिङ्: उश्यात् · लुङ्: अवशीत् · लृङ्: अवशिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वशन · ण्वुल्: वाशकः · तृच्: वशिता · ण्यत्: वाश्यः · तव्य: वशितव्यः · अनीयर्: वशनीयः · क्त: उशितः · क्तवतु: उशितवान् · शतृ: उशन् · स्य-शतृ: वशिष्यन् · क्त्वा: वशित्वा · ल्यप्: प्रोश्य · तुमुन्: वशितुम् · णमुल्: वाशम् · घञ्: वाशः · क्तिन्: उष्टि · क्वसु: ऊशिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गा-वद | समास: गा + वद् कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वद् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: वद् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | वद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| ऊश | वश् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 |
गावद 📚गा 📚वद् ➤ गा (शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)) + वद् (कहना, बोलना, सन्देश वचन कहना, भाषण करना)
संस्कृत: सन्देशवचने
ऊश 📚 ➤ इच्छा करना, चाहना
संस्कृत: कान्तौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गा 📚 | पु † क्रि॰ अ॰ गया | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| वद् 📚 | cl. 1. P. Ā. (Dhātup. xxiii, 40) वदति, ˚ते (ep. mc. also वादति; Pot. … | 🔵🟣 |
| वश् 📚 | cl. 2. P. (Dhātup. xxiv, 71) वष्टि, (1. pl. उश्मसि, or श्मसि, RV.; 3… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गावदोश | वद + ऊश | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड