॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खेलना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: विलसने विकसने च
अंग्रेज़ी: to foster,to cherish,to play
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अचलत् / अचलद् | अचलताम् | अचलन् |
| मध्यम | अचलः | अचलतम् | अचलत |
| उत्तम | अचलम् | अचलाव | अचलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चलति · लिट्: चचाल · लुट्: चलिता · लृट्: चलिष्यति · लोट्: चलतात् · लङ्: अचलत् · विधिलिङ्: चलेत् · आशीर्लिङ्: चल्यात् · लुङ्: अचालीत् · लृङ्: अचलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चलन · ण्वुल्: चालकः · तृच्: चलिता · ण्यत्: चाल्यः · तव्य: चलितव्यः · अनीयर्: चलनीयः · क्त: चलितः · क्तवतु: चलितवान् · शतृ: चलन् · स्य-शतृ: चलिष्यन् · क्त्वा: चलित्वा · ल्यप्: प्रचल्य · तुमुन्: चलितुम् · णमुल्: चालम् · घञ्: चालः · क्तिन्: चल्ति · क्वसु: चेलिवान्
अर्थ: गुफा, कन्दरा, घाटी, दरीगृह
संस्कृत: कृत्रिमगृहाकारगिरिविवरम् · पर्याय: कन्दर
व्युत्पत्ति: दरि+ ङीष्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दरी | दर्यौ | दर्यः |
| द्वितीया | दरीम् | दर्यौ | दरीः |
| तृतीया | दर्या | दरीभ्याम् | दरीभिः |
| चतुर्थी | दर्यै | दरीभ्याम् | दरीभ्यः |
| पञ्चमी | दर्याः | दरीभ्याम् | दरीभ्यः |
| षष्ठी | दर्याः | दर्योः | दरीणाम् |
| सप्तमी | दर्याम् | दर्योः | दरीषु |
| सम्बोधन | हे दरि | हे दर्यौ | हे दर्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चलम् | चल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: चल (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | चल (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| दरी | दरी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: दरि (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | दरि (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
चलम् 📚 ➤ खेलना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: विलसने विकसने च
दरी 📚 ➤ गुफा, कन्दरा, घाटी, दरीगृह
संस्कृत: कृत्रिमगृहाकारगिरिविवरम् · पर्याय: कन्दर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चल् 📚 | (cf. √ चर् and also √ चट्) cl. 1. ˚लति (metrically also Ā. ˚ते; perf. … | 🔵🟣 |
| दरी 📚 | गुफा । खोह | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दरी |
पर्वत की खोह (२.३.६) — कन्दर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| चलंदरी | चलम् + दरी | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड