॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जानना, समझना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: अवबोधने
अंग्रेज़ी: pr. p. P., √ ज्ञा q.v.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जानत् / जानद् | जानती | जानन्ति |
| द्वितीया | जानत् / जानद् | जानती | जानन्ति |
| तृतीया | जानता | जानद्भ्याम् | जानद्भिः |
| चतुर्थी | जानते | जानद्भ्याम् | जानद्भ्यः |
| पञ्चमी | जानतः | जानद्भ्याम् | जानद्भ्यः |
| षष्ठी | जानतः | जानतोः | जानताम् |
| सप्तमी | जानति | जानतोः | जानत्सु |
| सम्बोधन | हे जानत् / हे जानद् | हे जानती | हे जानन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जानाति | जानीतः | जानन्ति |
| मध्यम | जानासि | जानीथः | जानीथ |
| उत्तम | जानामि | जानीवः | जानीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जानाति · लट् (आत्मने.): जानीते · लिट्: जज्ञौ · लिट् (आत्मने.): जज्ञे · लुट्: ज्ञाता · लुट् (आत्मने.): ज्ञाता · लृट्: ज्ञास्यति · लृट् (आत्मने.): ज्ञास्यते · लोट्: जानातु · लोट् (आत्मने.): जानीताम् · लङ्: अजानात् · लङ् (आत्मने.): अजानीत · विधिलिङ्: जानीयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): जानीत · आशीर्लिङ्: ज्ञायात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ज्ञासीष्ट · लुङ्: अज्ञासीत् · लुङ् (आत्मने.): अज्ञास्त · लृङ्: अज्ञास्यत् · लृङ् (आत्मने.): अज्ञास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ज्ञान · ण्वुल्: ज्ञायकः · तृच्: ज्ञाता · यत्: ज्ञेयः · तव्य: ज्ञातव्यः · अनीयर्: ज्ञानीयः · क्त: ज्ञातः · क्तवतु: ज्ञातवान् · शतृ: जानन् · स्य-शतृ: ज्ञास्यन् · शानच्: जानानः · क्त्वा: ज्ञात्वा · ल्यप्: प्रज्ञाय · तुमुन्: ज्ञातुम् · णमुल्: ज्ञायम् · घञ्: ज्ञायः · क्तिन्: ज्ञाति · क्वसु: जज्ञिवान्
अर्थ: जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
अंग्रेज़ी: to go, to obtain, to reach
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आर | आरतुः | आरुः |
| मध्यम | आरिथ | आरथुः | आर |
| उत्तम | आर | आरिव | आरिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋच्छति · लिट्: आर · लुट्: अर्ता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋच्छतात् · लङ्: आर्च्छत् · विधिलिङ्: ऋच्छेत् · आशीर्लिङ्: अर्यात् · लुङ्: आर्षीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अर्ता · यत्: अर्यः · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अर्तव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ऋतः · क्तवतु: ऋतवान् · शतृ: ऋच्छन् · स्य-शतृ: अरिष्यन् · क्त्वा: ऋत्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तुम् · णमुल्: आरम् · घञ्: आरः · क्तिन्: ऋति · क्वसु: अरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जानत् | जानत् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्ञा + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: जानत् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ज्ञा + शतृ | जानत् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्ञा + शतृ |
| आर | ऋ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ऋ धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
जानत् 📚 ➤ जानना, समझना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: अवबोधने
आर 📚 ➤ जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जानत् 📚 | mfn. pr. p. P., √ ज्ञा, q.v | 🔵 |
| आर 📚 | वह लोहा जो खान से निकाला गया हो, पर साफ न किया गया हो । एक प्रकार का न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जानदार | जानत् + आर | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड