॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना
संस्कृत: दाहे
अंग्रेज़ी: to become hot, to glow, to burn, to be jealous
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अतपत् / अतपद् / अतापयत् / अतापयद् | अतपताम् / अतापयताम् | अतपन् / अतापयन् |
| मध्यम | अतपः / अतापयः | अतपतम् / अतापयतम् | अतपत / अतापयत |
| उत्तम | अतपम् / अतापयम् | अतपाव / अतापयाव | अतपाम / अतापयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तपति · लट् (आत्मने.): तापयते · लिट्: तताप · लिट् (आत्मने.): तापयाञ्चक्रे · लुट्: तप्ता · लुट् (आत्मने.): तापयिता · लृट्: तप्स्यति · लृट् (आत्मने.): तापयिष्यते · लोट्: तपतात् · लोट् (आत्मने.): तापयताम् · लङ्: अतपत् · लङ् (आत्मने.): अतापयत · विधिलिङ्: तपेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तापयेत · आशीर्लिङ्: तप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तापयिषीष्ट · लुङ्: अताप्सीत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतपत · लृङ्: अतप्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतापयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तपन · ण्वुल्: तापकः · तृच्: तप्ता · यत्: तप्यः · तव्य: तप्तव्यः · अनीयर्: तपनीयः · क्त: तप्तः · क्तवतु: तप्तवान् · शतृ: तपन् · स्य-शतृ: तप्स्यन् · शानच्: तापयमानः · क्त्वा: तप्त्वा · ल्यप्: प्रतप्य · तुमुन्: तप्तुम् · णमुल्: तापम् · घञ्: तापः · क्तिन्: तप्ति · क्वसु: तेपिवान्
अर्थ: शुद्ध किया हुआ, छाना हुआ, धोया हुआ
संस्कृत: पवित्रः · पर्याय: पवित्र, प्रयत, मेध्य, विविक्ति
व्युत्पत्ति: पू + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पूतः | पूतौ | पूताः |
| द्वितीया | पूतम् | पूतौ | पूतान् |
| तृतीया | पूतेन | पूताभ्याम् | पूतैः |
| चतुर्थी | पूताय | पूताभ्याम् | पूतेभ्यः |
| पञ्चमी | पूतात् / पूताद् | पूताभ्याम् | पूतेभ्यः |
| षष्ठी | पूतस्य | पूतयोः | पूतानाम् |
| सप्तमी | पूते | पूतयोः | पूतेषु |
| सम्बोधन | हे पूत | हे पूतौ | हे पूताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
तपः 📚 ➤ तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना
संस्कृत: दाहे
पूत 📚 ➤ शुद्ध किया हुआ, छाना हुआ, धोया हुआ
संस्कृत: पवित्रः · पर्याय: पवित्र, प्रयत, मेध्य, विविक्ति
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तप् 📚 | (cf. √ 1. पत्) cl. 4. Ā. ˚प्यते, to rule, Dhātup. xxvi, 50 | 🔵🟣 |
| पूत 📚 | पवित्र । शुद्ध । शुचि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| पूत |
(हवा में) ओसाया हुआ साफ़ अनाज (२.९.२४) — बहुलीकृत पवित्र (३.१.५५) — पवित्र, मेध्य |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड