॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: फुर्तीला, तेज, शीघ्रकारी
संस्कृत: शीघ्रम् · पर्याय: शीघ्र, त्वरित, लघु, क्षिप्र, अर
व्युत्पत्ति: त्वर् + क्त, ऊठ, तस्य नत्वम् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तूर्णम् | तूर्णे | तूर्णानि |
| द्वितीया | तूर्णम् | तूर्णे | तूर्णानि |
| तृतीया | तूर्णेन | तूर्णाभ्याम् | तूर्णैः |
| चतुर्थी | तूर्णाय | तूर्णाभ्याम् | तूर्णेभ्यः |
| पञ्चमी | तूर्णात् / तूर्णाद् | तूर्णाभ्याम् | तूर्णेभ्यः |
| षष्ठी | तूर्णस्य | तूर्णयोः | तूर्णानाम् |
| सप्तमी | तूर्णे | तूर्णयोः | तूर्णेषु |
| सम्बोधन | हे तूर्ण | हे तूर्णे | हे तूर्णानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तूर्वति | तूर्वतः | तूर्वन्ति |
| मध्यम | तूर्वसि | तूर्वथः | तूर्वथ |
| उत्तम | तूर्वामि | तूर्वावः | तूर्वामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तूर्वति · लिट्: तुतूर्व · लुट्: तूर्विता · लृट्: तूर्विष्यति · लोट्: तूर्वतात् · लङ्: अतूर्वत् · विधिलिङ्: तूर्वेत् · आशीर्लिङ्: तूर्व्यात् · लुङ्: अतूर्वीत् · लृङ्: अतूर्विष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तूर्वण · ण्वुल्: तूर्वकः · तृच्: तूर्विता · ण्यत्: तूर्व्यः · तव्य: तूर्वितव्यः · अनीयर्: तूर्वणीयः · क्त: तूर्णः · क्तवतु: तूर्णवान् · शतृ: तूर्वन् · स्य-शतृ: तूर्विष्यन् · क्त्वा: तूर्वित्वा · ल्यप्: प्रतूर्व्य · तुमुन्: तूर्वितुम् · णमुल्: तूर्वम् · घञ्: तूर्वः · क्तिन्: तूर्ति · क्वसु: तुतूर्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तूर्ण | तूर्ण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तूर्व् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: तूर्ण (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तूर्व् + क्त |
तूर्ण 📚 ➤ फुर्तीला, तेज, शीघ्रकारी
संस्कृत: शीघ्रम् · पर्याय: शीघ्र, त्वरित, लघु, क्षिप्र, अर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तूर्ण 📚 | शीघ्र । जल्दी । तुरंत | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तूर्ण |
शीघ्र के और नाम (१.१.८०) — सत्वर, चपल, अविलम्बित, आशु |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड