॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: गिरना, खिसना, अधःपतन होना, जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: अवस्रंसने गतौ च · पर्याय: स्रस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न, च्युत
अंग्रेज़ी: fallen, destroyed, perished, lost, Br. &c. &c.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ध्वस्तः | ध्वस्तौ | ध्वस्ताः |
| द्वितीया | ध्वस्तम् | ध्वस्तौ | ध्वस्तान् |
| तृतीया | ध्वस्तेन | ध्वस्ताभ्याम् | ध्वस्तैः |
| चतुर्थी | ध्वस्ताय | ध्वस्ताभ्याम् | ध्वस्तेभ्यः |
| पञ्चमी | ध्वस्तात् / ध्वस्ताद् | ध्वस्ताभ्याम् | ध्वस्तेभ्यः |
| षष्ठी | ध्वस्तस्य | ध्वस्तयोः | ध्वस्तानाम् |
| सप्तमी | ध्वस्ते | ध्वस्तयोः | ध्वस्तेषु |
| सम्बोधन | हे ध्वस्त | हे ध्वस्तौ | हे ध्वस्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ध्वंसते | ध्वंसेते | ध्वंसन्ते |
| मध्यम | ध्वंससे | ध्वंसेथे | ध्वंसध्वे |
| उत्तम | ध्वंसे | ध्वंसावहे | ध्वंसामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ध्वंसते · लिट् (आत्मने.): दध्वंसे · लुट् (आत्मने.): ध्वंसिता · लृट् (आत्मने.): ध्वंसिष्यते · लोट् (आत्मने.): ध्वंसताम् · लङ् (आत्मने.): अध्वंसत · विधिलिङ् (आत्मने.): ध्वंसेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ध्वंसिषीष्ट · लुङ्: अध्वसत् · लुङ् (आत्मने.): अध्वंसिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अध्वंसिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ध्वंसन · ण्वुल्: ध्वंसकः · तृच्: ध्वंसिता · ण्यत्: ध्वंस्यः · तव्य: ध्वंसितव्यः · अनीयर्: ध्वंसनीयः · क्त: ध्वस्तः · क्तवतु: ध्वस्तवान् · शानच्: ध्वंसमानः · क्त्वा: ध्वस्त्वा · ल्यप्: प्रध्वस्य · तुमुन्: ध्वंसितुम् · णमुल्: ध्वंसम् · घञ्: ध्वंसः · क्तिन्: ध्वस्ति · क्वसु: दध्वस्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ध्वस्त | ध्वस्त (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ध्वंस् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: ध्वस्त (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ध्वंस् + क्त |
ध्वस्त 📚 ➤ गिरना, खिसना, अधःपतन होना, जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: अवस्रंसने गतौ च · पर्याय: स्रस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न, च्युत
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ध्वस्त 📚 | च्युत । गलित । गिरा पड़ा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| ध्वस्त |
गिरा हुआ (३.१.१०३) — स्रस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न, च्युत, गलित |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड