॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, हिलना-जुलना, मार्ग, कर्म करना, करना, अभ्यास, व्यवहार, कृत्य, कर्म
संस्कृत: गतौ भक्षणे च
अंग्रेज़ी: to go, to walk, to eat, to graze
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चरितम् | चरिते | चरितानि |
| द्वितीया | चरितम् | चरिते | चरितानि |
| तृतीया | चरितेन | चरिताभ्याम् | चरितैः |
| चतुर्थी | चरिताय | चरिताभ्याम् | चरितेभ्यः |
| पञ्चमी | चरितात् / चरिताद् | चरिताभ्याम् | चरितेभ्यः |
| षष्ठी | चरितस्य | चरितयोः | चरितानाम् |
| सप्तमी | चरिते | चरितयोः | चरितेषु |
| सम्बोधन | हे चरित | हे चरिते | हे चरितानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चरति | चरतः | चरन्ति |
| मध्यम | चरसि | चरथः | चरथ |
| उत्तम | चरामि | चरावः | चरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चरति · लिट्: चचार · लुट्: चरिता · लृट्: चरिष्यति · लोट्: चरतात् · लङ्: अचरत् · विधिलिङ्: चरेत् · आशीर्लिङ्: चर्यात् · लुङ्: अचारीत् · लृङ्: अचरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चरण · ण्वुल्: चारकः · तृच्: चरिता · यत्: चर्यः · तव्य: चरितव्यः · अनीयर्: चरणीयः · क्त: चरितः · क्तवतु: चरितवान् · शतृ: चरन् · स्य-शतृ: चरिष्यन् · क्त्वा: चरित्वा · ल्यप्: प्रचर्य · तुमुन्: चरितुम् · णमुल्: चारम् · घञ्: चारः · क्तिन्: चर्ति · क्वसु: चेरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नल-चरित | समास: नल + चरित तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: चरित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चर् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: चरित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चर् + क्त |
नलचरित 📚नल 📚चरित ➤ नल (बोलना) + चरित (जाना, हिलना-जुलना, मार्ग, कर्म करना, करना, अभ्यास, व्यवह…)
संस्कृत: गतौ भक्षणे च
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड