॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नाच, अभिनय
संस्कृत: गात्रविक्षेपे
अंग्रेज़ी: to dance,to gesticulate, to enact
व्युत्पत्ति: नृत्+क्त्, क्यप् वा
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नृत्तम् | नृत्ते | नृत्तानि |
| द्वितीया | नृत्तम् | नृत्ते | नृत्तानि |
| तृतीया | नृत्तेन | नृत्ताभ्याम् | नृत्तैः |
| चतुर्थी | नृत्ताय | नृत्ताभ्याम् | नृत्तेभ्यः |
| पञ्चमी | नृत्तात् / नृत्ताद् | नृत्ताभ्याम् | नृत्तेभ्यः |
| षष्ठी | नृत्तस्य | नृत्तयोः | नृत्तानाम् |
| सप्तमी | नृत्ते | नृत्तयोः | नृत्तेषु |
| सम्बोधन | हे नृत्त | हे नृत्ते | हे नृत्तानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नृत्यति | नृत्यतः | नृत्यन्ति |
| मध्यम | नृत्यसि | नृत्यथः | नृत्यथ |
| उत्तम | नृत्यामि | नृत्यावः | नृत्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नृत्यति · लिट्: ननर्त · लुट्: नर्तिता · लृट्: नर्तिष्यति · लोट्: नृत्यतात् · लङ्: अनृत्यत् · विधिलिङ्: नृत्येत् · आशीर्लिङ्: नृत्यात् · लुङ्: अनर्तीत् · लृङ्: अनर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नर्तन · ण्वुल्: नर्तकः · तृच्: नर्तिता · तव्य: नर्तितव्यः · अनीयर्: नर्तनीयः · क्त: नृत्तः · क्तवतु: नृत्तवान् · शतृ: नृत्यन् · स्य-शतृ: नर्त्स्यन् · क्त्वा: नर्तित्वा · ल्यप्: प्रनृत्य · तुमुन्: नर्तितुम् · णमुल्: नर्तम् · घञ्: नर्तः · क्तिन्: नृत्ति · क्वसु: ननृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नृत्त | नृत्त (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नृत् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: नृत्त (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नृत् + क्त |
नृत्त 📚 ➤ नाच, अभिनय
संस्कृत: गात्रविक्षेपे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नृत्त 📚 | नृत्य । अभिनय । हाव भाव से युक्त नाच । भावों का आश्रय लेकर किया जानेवा… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड