॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जानना, समझना
संस्कृत: बोधने
अंग्रेज़ी: to know,to understand,to be awakened with knowledge, to be restored to senses,to think, to learn
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अबुधत् / अबुधद् / अबोधीत् / अबोधीद् | अबुधताम् / अबोधिष्टाम् | अबुधन् / अबोधिषुः |
| मध्यम | अबुधः / अबोधीः | अबुधतम् / अबोधिष्टम् | अबुधत / अबोधिष्ट |
| उत्तम | अबुधम् / अबोधिषम् | अबुधाव / अबोधिष्व | अबुधाम / अबोधिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बोधति · लट् (आत्मने.): बोधते · लिट्: बुबोध · लिट् (आत्मने.): बुबुधे · लुट्: बोधिता · लुट् (आत्मने.): बोधिता · लृट्: बोधिष्यति · लृट् (आत्मने.): बोधिष्यते · लोट्: बोधतात् · लोट् (आत्मने.): बोधताम् · लङ्: अबोधत् · लङ् (आत्मने.): अबोधत · विधिलिङ्: बोधेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): बोधेत · आशीर्लिङ्: बुध्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): बोधिषीष्ट · लुङ्: अबुधत् · लुङ् (आत्मने.): अबोधिष्ट · लृङ्: अबोधिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अबोधिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बोधन · ण्वुल्: बोधकः · तृच्: बोधिता · ण्यत्: बोध्यः · तव्य: बोधितव्यः · अनीयर्: बोधनीयः · क्त: बुधितः · क्तवतु: बुधितवान् · शतृ: बोधन् · स्य-शतृ: बोधिष्यन् · शानच्: बोधमानः · क्त्वा: बुधित्वा · ल्यप्: प्रबुध्य · तुमुन्: बोधितुम् · णमुल्: बोधम् · घञ्: बोधः · क्तिन्: बुद्धि · क्वसु: बुबुध्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बुधः | बुध् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: बुध् (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन | बुध् (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन |
बुधः 📚 ➤ जानना, समझना
संस्कृत: बोधने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बुध् 📚 | cl. 1. P. Ā. (Dhātup. xxi, 11) बोधति, ˚ते; cl. 4. Ā. xxvi, 63 बुध्यते… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड