🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:30:03 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

बुध् (बुधिँर्)

भ्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 01.1016
धात्वर्थ: बोधने — जानना, समझना (to know,to understand,to be awakened with knowledge, to be restored to senses,to think, t…)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबोधतिबोधतःबोधन्ति
मध्यमबोधसिबोधथःबोधथ
उत्तमबोधामिबोधावःबोधामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबोधतात् / बोधताद् / बोधतुबोधताम्बोधन्तु
मध्यमबोध / बोधतात् / बोधताद्बोधतम्बोधत
उत्तमबोधानिबोधावबोधाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबोधत् / अबोधद्अबोधताम्अबोधन्
मध्यमअबोधःअबोधतम्अबोधत
उत्तमअबोधम्अबोधावअबोधाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबोधेत् / बोधेद्बोधेताम्बोधेयुः
मध्यमबोधेःबोधेतम्बोधेत
उत्तमबोधेयम्बोधेवबोधेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबोधिष्यतिबोधिष्यतःबोधिष्यन्ति
मध्यमबोधिष्यसिबोधिष्यथःबोधिष्यथ
उत्तमबोधिष्यामिबोधिष्यावःबोधिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबोधिताबोधितारौबोधितारः
मध्यमबोधितासिबोधितास्थःबोधितास्थ
उत्तमबोधितास्मिबोधितास्वःबोधितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबुबोधबुबुधतुःबुबुधुः
मध्यमबुबोधिथबुबुधथुःबुबुध
उत्तमबुबोधबुबुधिवबुबुधिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबुधत् / अबुधद् / अबोधीत् / अबोधीद्अबुधताम् / अबोधिष्टाम्अबुधन् / अबोधिषुः
मध्यमअबुधः / अबोधीःअबुधतम् / अबोधिष्टम्अबुधत / अबोधिष्ट
उत्तमअबुधम् / अबोधिषम्अबुधाव / अबोधिष्वअबुधाम / अबोधिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबुध्यात् / बुध्याद्बुध्यास्ताम्बुध्यासुः
मध्यमबुध्याःबुध्यास्तम्बुध्यास्त
उत्तमबुध्यासम्बुध्यास्वबुध्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबोधिष्यत् / अबोधिष्यद्अबोधिष्यताम्अबोधिष्यन्
मध्यमअबोधिष्यःअबोधिष्यतम्अबोधिष्यत
उत्तमअबोधिष्यम्अबोधिष्यावअबोधिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें