॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जानना, समझना
संस्कृत: अवगमने
अंग्रेज़ी: to know,to understand,to be awakened with knowledge, to be restored to senses,to think, to learn
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अबोधत् / अबोधद् | अबोधताम् | अबोधन् |
| मध्यम | अबोधः | अबोधतम् | अबोधत |
| उत्तम | अबोधम् | अबोधाव | अबोधाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बोधति · लिट्: बुबोध · लुट्: बोधिता · लृट्: बोधिष्यति · लोट्: बोधतात् · लङ्: अबोधत् · विधिलिङ्: बोधेत् · आशीर्लिङ्: बुध्यात् · लुङ्: अबोधीत् · लृङ्: अबोधिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बोधन · ण्वुल्: बोधकः · तृच्: बोधिता · ण्यत्: बोध्यः · तव्य: बोधितव्यः · अनीयर्: बोधनीयः · क्त: बुधितः · क्तवतु: बुधितवान् · शतृ: बोधन् · स्य-शतृ: बोधिष्यन् · क्त्वा: बुधित्वा · ल्यप्: प्रबुध्य · तुमुन्: बोधितुम् · णमुल्: बोधम् · घञ्: बोधः · क्तिन्: बुद्धि · क्वसु: बुबुध्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बोधः | बुध् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: बोध (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
बोधः 📚 ➤ जानना, समझना
संस्कृत: अवगमने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बुध् 📚 | cl. 1. P. Ā. (Dhātup. xxi, 11) बोधति, ˚ते; cl. 4. Ā. xxvi, 63 बुध्यते… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड