॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मधुर, सुखद, रुचिकर, आनन्दयुक्त
संस्कृत: चैत्रमासः, पुष्पमधुः, सुरा · पर्याय: चैत्र, चैत्रिक
व्युत्पत्ति: मन्यत इति मधु, मन्+उ नस्य धः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मधुः | मधू | मधवः |
| द्वितीया | मधुम् | मधू | मधून् |
| तृतीया | मधुना | मधुभ्याम् | मधुभिः |
| चतुर्थी | मधवे | मधुभ्याम् | मधुभ्यः |
| पञ्चमी | मधोः | मधुभ्याम् | मधुभ्यः |
| षष्ठी | मधोः | मध्वोः | मधूनाम् |
| सप्तमी | मधौ | मध्वोः | मधुषु |
| सम्बोधन | हे मधो | हे मधू | हे मधवः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | इतात् / इताद् / एतु | इताम् | यन्तु |
| मध्यम | इतात् / इताद् / इहि | इतम् | इत |
| उत्तम | अयानि | अयाव | अयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एति · लिट्: इयाय · लुट्: एता · लृट्: एष्यति · लोट्: इतात् · लङ्: ऐत् · विधिलिङ्: इयात् · आशीर्लिङ्: ईयात् · लुङ्: अगात् · लृङ्: ऐष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अयन · ण्वुल्: आयकः · तृच्: एता · यत्: एयः · तव्य: एतव्यः · अनीयर्: अयनीयः · क्त: इतः · क्तवतु: इतवान् · शतृ: यन् · स्य-शतृ: एष्यन् · क्त्वा: इत्वा · ल्यप्: प्रेत्य · तुमुन्: एतुम् · णमुल्: आयम् · क्तिन्: इति · क्वसु: ईयिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मधुः | मधु (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: मधु (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | मधुस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| इत | इ धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: इत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: इ + क्त | इत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: इ + क्त |
मधुः 📚 ➤ मधुर, सुखद, रुचिकर, आनन्दयुक्त
संस्कृत: चैत्रमासः, पुष्पमधुः, सुरा · पर्याय: चैत्र, चैत्रिक
इत 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मधु |
शहद (२.९.१०७) — क्षौद्र, माक्षिक चैत्र के (१.४.१७) — चैत्रिक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मधुरित | मधुः + इत | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड