॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उत्सव, त्योहार
संस्कृत: उत्सवः · पर्याय: क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव, महस्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | महः | महौ | महाः |
| द्वितीया | महम् | महौ | महान् |
| तृतीया | महेन | महाभ्याम् | महैः |
| चतुर्थी | महाय | महाभ्याम् | महेभ्यः |
| पञ्चमी | महात् / महाद् | महाभ्याम् | महेभ्यः |
| षष्ठी | महस्य | महयोः | महानाम् |
| सप्तमी | महे | महयोः | महेषु |
| सम्बोधन | हे मह | हे महौ | हे महाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: सूखना, कुम्हलाना
संस्कृत: शोषणे
अंग्रेज़ी: to dry,to wither
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पायतात् / पायताद् / पायतु | पायताम् | पायन्तु |
| मध्यम | पाय / पायतात् / पायताद् | पायतम् | पायत |
| उत्तम | पायानि | पायाव | पायाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पायति · लिट्: पपौ · लुट्: पाता · लृट्: पास्यति · लोट्: पायतात् · लङ्: अपायत् · विधिलिङ्: पायेत् · आशीर्लिङ्: पायात् · लुङ्: अपासीत् · लृङ्: अपास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पान · ण्वुल्: पायकः · तृच्: पाता · यत्: पेयः · तव्य: पातव्यः · अनीयर्: पानीयः · क्त: पातः · क्तवतु: पातवान् · शतृ: पायन् · स्य-शतृ: पास्यन् · क्त्वा: पात्वा · ल्यप्: प्रपाय · तुमुन्: पातुम् · णमुल्: पायम् · घञ्: पायः · क्तिन्: पाति · क्वसु: पपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मह | मह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: मह + अच्) अन्य सम्भावना: मह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | महा (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आपाय | आ + पै धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — आ + पै + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) | अव्यय — आ + पा + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) |
मह 📚 ➤ उत्सव, त्योहार
संस्कृत: उत्सवः · पर्याय: क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव, महस्
आपाय 📚 ➤ सूखना, कुम्हलाना
संस्कृत: शोषणे
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मह |
उत्सव के नाम (१.७.४०) — क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| महापाय | मह + आपाय | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड