॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उत्सव, त्योहार
संस्कृत: उत्सवः · पर्याय: क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव, महस्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | महः | महौ | महाः |
| द्वितीया | महम् | महौ | महान् |
| तृतीया | महेन | महाभ्याम् | महैः |
| चतुर्थी | महाय | महाभ्याम् | महेभ्यः |
| पञ्चमी | महात् / महाद् | महाभ्याम् | महेभ्यः |
| षष्ठी | महस्य | महयोः | महानाम् |
| सप्तमी | महे | महयोः | महेषु |
| सम्बोधन | हे मह | हे महौ | हे महाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मिश्रित करना, मिलाना, मिलाप करना, पृथक पृथक करना
संस्कृत: मिश्रणेऽमिश्रणे च
अंग्रेज़ी: to mix, to join, to group
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अयौत् / अयौद् | अयुताम् | अयुवन् |
| मध्यम | अयौः | अयुतम् | अयुत |
| उत्तम | अयवम् | अयुव | अयुम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: यौति · लिट्: युयाव · लुट्: यविता · लृट्: यविष्यति · लोट्: युतात् · लङ्: अयौत् · विधिलिङ्: युयात् · आशीर्लिङ्: यूयात् · लुङ्: अयावीत् · लृङ्: अयविष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: यवन · ण्वुल्: यावकः · तृच्: यविता · यत्: यव्यः · ण्यत्: याव्यः · तव्य: यवितव्यः · अनीयर्: यवनीयः · क्त: युतः · क्तवतु: युतवान् · शतृ: युवन् · स्य-शतृ: यविष्यन् · क्त्वा: युत्वा · ल्यप्: प्रयुत्य · तुमुन्: यवितुम् · णमुल्: यावम् · क्तिन्: यूति · क्वसु: युयुवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मह | मह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: मह + अच्) अन्य सम्भावना: मह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | महा (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| अयुत | यु धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: अयुत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अयुत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
मह 📚 ➤ उत्सव, त्योहार
संस्कृत: उत्सवः · पर्याय: क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव, महस्
अयुत 📚 ➤ मिश्रित करना, मिलाना, मिलाप करना, पृथक पृथक करना
संस्कृत: मिश्रणेऽमिश्रणे च
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मह |
उत्सव के नाम (१.७.४०) — क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| महायुत | मह + अयुत | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड