॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निरोध, धैर्य, नियन्त्रण्
संस्कृत: प्रहरः, संयमः · पर्याय: प्रहर
व्युत्पत्ति: यम् + घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | यामः | यामौ | यामाः |
| द्वितीया | यामम् | यामौ | यामान् |
| तृतीया | यामेन | यामाभ्याम् | यामैः |
| चतुर्थी | यामाय | यामाभ्याम् | यामेभ्यः |
| पञ्चमी | यामात् / यामाद् | यामाभ्याम् | यामेभ्यः |
| षष्ठी | यामस्य | यामयोः | यामानाम् |
| सप्तमी | यामे | यामयोः | यामेषु |
| सम्बोधन | हे याम | हे यामौ | हे यामाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| यामम् | याम (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: यम् + घञ्) अन्य सम्भावना: अव्यय — यम् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | याम (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
यामम् 📚 ➤ निरोध, धैर्य, नियन्त्रण्
संस्कृत: प्रहरः, संयमः · पर्याय: प्रहर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| याम 📚 | तीन घंटे का समय । पहर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| याम |
पहर के नाम (१.४.७) — प्रहर संयम (३.२.१८) — वियाम, वियम, यम, संयाम, संयम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड