॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खिन्न होना, दुःख सहन करना, दीनता प्रकट करना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: दैन्ये
अंग्रेज़ी: to be sad, to be displeased, to be distressed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | खेदः | खेदौ | खेदाः |
| द्वितीया | खेदम् | खेदौ | खेदान् |
| तृतीया | खेदेन | खेदाभ्याम् | खेदैः |
| चतुर्थी | खेदाय | खेदाभ्याम् | खेदेभ्यः |
| पञ्चमी | खेदात् / खेदाद् | खेदाभ्याम् | खेदेभ्यः |
| षष्ठी | खेदस्य | खेदयोः | खेदानाम् |
| सप्तमी | खेदे | खेदयोः | खेदेषु |
| सम्बोधन | हे खेद | हे खेदौ | हे खेदाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | खिद्यते | खिद्येते | खिद्यन्ते |
| मध्यम | खिद्यसे | खिद्येथे | खिद्यध्वे |
| उत्तम | खिद्ये | खिद्यावहे | खिद्यामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): खिद्यते · लिट् (आत्मने.): चिखिदे · लुट् (आत्मने.): खेत्ता · लृट् (आत्मने.): खेत्स्यते · लोट् (आत्मने.): खिद्यताम् · लङ् (आत्मने.): अखिद्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): खिद्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): खित्सीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अखित्त · लृङ् (आत्मने.): अखेत्स्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खेदन · ण्वुल्: खेदकः · तृच्: खेत्ता · ण्यत्: खेद्यः · तव्य: खेत्तव्यः · अनीयर्: खेदनीयः · क्त: खिन्नः · क्तवतु: खिन्नवान् · शानच्: खिद्यमानः · क्त्वा: खित्त्वा · ल्यप्: प्रखिद्य · तुमुन्: खेत्तुम् · णमुल्: खेदम् · घञ्: खेदः · क्तिन्: खित्ति · क्वसु: चिखिद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विखेद | खेद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + खिद् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: विखेद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | विखेद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
विखेद 📚 ➤ खिन्न होना, दुःख सहन करना, दीनता प्रकट करना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: दैन्ये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खेद 📚 | अप्रसन्नता । दु:ख । रंज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड