॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सहना, सहन करना, शक्तिमान होना, संतुष्ट होना
संस्कृत: मर्षणे
अंग्रेज़ी: to bear, to tolerate, to be powerful, to be satisfied
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सहतात् / सहताद् / सहतु / साहयतात् / साहयताद् / साहयतु | सहताम् / साहयताम् | सहन्तु / साहयन्तु |
| मध्यम | सह / सहतात् / सहताद् / साहय / साहयतात् / साहयताद् | सहतम् / साहयतम् | सहत / साहयत |
| उत्तम | सहानि / साहयानि | सहाव / साहयाव | सहाम / साहयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सहति · लट् (आत्मने.): साहयते · लिट्: ससाह · लिट् (आत्मने.): साहयाञ्चक्रे · लुट्: सहिता · लुट् (आत्मने.): साहयिता · लृट्: सहिष्यति · लृट् (आत्मने.): साहयिष्यते · लोट्: सहतात् · लोट् (आत्मने.): साहयताम् · लङ्: असहत् · लङ् (आत्मने.): असाहयत · विधिलिङ्: सहेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): साहयेत · आशीर्लिङ्: सह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): साहयिषीष्ट · लुङ्: असहीत् · लुङ् (आत्मने.): असीषहत · लृङ्: असहिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असाहयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सहन · ण्वुल्: साहकः · तृच्: सहिता · यत्: साह्यः · ण्यत्: साह्यः · तव्य: सहितव्यः · अनीयर्: सहनीयः · क्त: सहितः · क्तवतु: सहितवान् · शतृ: सहन् · स्य-शतृ: सहिष्यन् · शानच्: साहयमानः · क्त्वा: सहित्वा · ल्यप्: प्रसह्य · तुमुन्: सहितुम् · णमुल्: साहम् · घञ्: साहः · क्तिन्: साढि · क्वसु: सेहिवान्
अर्थ: संरक्षण करना, जाना, कामना करना, प्रेम करना, संतुष्ट करना, आनन्दित करना, प्रवेश करना, सुनना, मालिक होना, आज्ञा करना, मांगना, कर्म करना, कान्तियुक्त होना,प्राप्त होना, आलिंगन करना, मार डालना, दुख होना, ग्रहण करना, ग्रहण होना, बढ़ाना, शक्तिमान होना
संस्कृत: रक्षणगतिकान्तिप्रीतितृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु
अंग्रेज़ी: to protect,to go, to desire, to wish, to love, to please, to satisfy, to enter, to hear, to own, to order, to command, to request, to beg, to act, to glow, to shine, to obtain, to hug, to embrace, to kill, to hurt, to grow, to gain power
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आवत् / आवद् | आवताम् | आवन् |
| मध्यम | आवः | आवतम् | आवत |
| उत्तम | आवम् | आवाव | आवाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अवति · लिट्: आव · लुट्: अविता · लृट्: अविष्यति · लोट्: अवतात् · लङ्: आवत् · विधिलिङ्: अवेत् · आशीर्लिङ्: अव्यात् · लुङ्: आवीत् · लृङ्: आविष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अवन · ण्वुल्: आवकः · तृच्: अविता · ण्यत्: आव्यः · तव्य: अवितव्यः · अनीयर्: अवनीयः · क्त: अवितः · क्तवतु: अवितवान् · शतृ: अवन् · स्य-शतृ: अविष्यन् · क्त्वा: अवित्वा · ल्यप्: प्राव्य · तुमुन्: अवितुम् · णमुल्: आवम् · घञ्: आवः · क्तिन्: ऊति · क्वसु: वान्
सह 📚 ➤ सहना, सहन करना, शक्तिमान होना, संतुष्ट होना
संस्कृत: मर्षणे
आवत् 📚 ➤ संरक्षण करना, जाना, कामना करना, प्रेम करना, संतुष्ट करना, आनन्दित करना, प्रवेश करना, सुनना, मालिक होना, आज्ञा करना, मांगना, कर्म करना, कान्तियुक्त होना,प्राप्त होना, आलिंगन करना, मार डालना, दुख होना, ग्रहण करना, ग्रहण ह…
संस्कृत: रक्षणगतिकान्तिप्रीतितृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सह् 📚 | cl. 1. Ā. (Dhātup. xx, 22) सहते (Ved. and ep. also ˚ति and exceptiona… | 🔵🟣 |
| अव् 📚 | cl. 1. P. अवति (Imper. 2. sg. अवतात्, RV. viii, 2, 3, p. अवत्; impf.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सहावत् | सह + आवत् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड