॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सन्तुष्ट करना, प्रसन्न करना, पालन करना, जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रीतिपालनयोः प्रीतिचलनयोश्च
अंग्रेज़ी: saved, gained, won, PañcavBr.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | स्पृतः | स्पृतौ | स्पृताः |
| द्वितीया | स्पृतम् | स्पृतौ | स्पृतान् |
| तृतीया | स्पृतेन | स्पृताभ्याम् | स्पृतैः |
| चतुर्थी | स्पृताय | स्पृताभ्याम् | स्पृतेभ्यः |
| पञ्चमी | स्पृतात् / स्पृताद् | स्पृताभ्याम् | स्पृतेभ्यः |
| षष्ठी | स्पृतस्य | स्पृतयोः | स्पृतानाम् |
| सप्तमी | स्पृते | स्पृतयोः | स्पृतेषु |
| सम्बोधन | हे स्पृत | हे स्पृतौ | हे स्पृताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | स्पृणोति | स्पृणुतः | स्पृण्वन्ति |
| मध्यम | स्पृणोषि | स्पृणुथः | स्पृणुथ |
| उत्तम | स्पृणोमि | स्पृणुवः / स्पृण्वः | स्पृणुमः / स्पृण्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: स्पृणोति · लिट्: पस्पार · लुट्: स्पर्ता · लृट्: स्परिष्यति · लोट्: स्पृणुतात् · लङ्: अस्पृणोत् · विधिलिङ्: स्पृणुयात् · आशीर्लिङ्: स्पर्यात् · लुङ्: अस्पार्षीत् · लृङ्: अस्परिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्परण · ण्वुल्: स्पारकः · तृच्: स्पर्ता · ण्यत्: स्पार्यः · तव्य: स्पर्तव्यः · अनीयर्: स्परणीयः · क्त: स्पृतः · क्तवतु: स्पृतवान् · शतृ: स्पृण्वन् · स्य-शतृ: स्परिष्यन् · क्त्वा: स्पृत्वा · ल्यप्: प्रस्पृत्य · तुमुन्: स्पर्तुम् · णमुल्: स्पारम् · घञ्: स्पारः · क्तिन्: स्पृति · क्वसु: पस्पृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| स्पृत | स्पृत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्पृ + क्त 📚 अन्य सम्भावना: स्पृत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्पृ + क्त |
स्पृत 📚 ➤ सन्तुष्ट करना, प्रसन्न करना, पालन करना, जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रीतिपालनयोः प्रीतिचलनयोश्च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| स्पृत 📚 | जीता हुआ । विजित | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड