॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रोकना, घेर लेना, घेरना
संस्कृत: आवरणे
अंग्रेज़ी: to obstruct, to surround, to besiege, to enclose, to obscure
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरुणत् / अरुणद् | अरुन्द्धाम् / अरुन्धाम् | अरुन्धन् |
| मध्यम | अरुणः / अरुणत् / अरुणद् | अरुन्द्धम् / अरुन्धम् | अरुन्द्ध / अरुन्ध |
| उत्तम | अरुणधम् | अरुन्ध्व | अरुन्ध्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रुणद्धि · लट् (आत्मने.): रुन्द्धे · लिट्: रुरोध · लिट् (आत्मने.): रुरुधे · लुट्: रोद्धा · लुट् (आत्मने.): रोद्धा · लृट्: रोत्स्यति · लृट् (आत्मने.): रोत्स्यते · लोट्: रुणद्धु · लोट् (आत्मने.): रुन्द्धाम् · लङ्: अरुणत् · लङ् (आत्मने.): अरुन्द्ध · विधिलिङ्: रुन्ध्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): रुन्धीत · आशीर्लिङ्: रुध्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रुत्सीष्ट · लुङ्: अरुधत् · लुङ् (आत्मने.): अरुद्ध · लृङ्: अरोत्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरोत्स्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रोधन · ण्वुल्: रोधकः · तृच्: रोद्धा · ण्यत्: रोध्यः · तव्य: रोद्धव्यः · अनीयर्: रोधनीयः · क्त: रुद्धः · क्तवतु: रुद्धवान् · शतृ: रुन्धन् · स्य-शतृ: रोत्स्यन् · शानच्: रुन्धानः · क्त्वा: रुद्ध्वा · ल्यप्: प्ररुध्य · तुमुन्: रोद्धुम् · णमुल्: रोधम् · घञ्: रोधः · क्तिन्: रुद्धि · क्वसु: रुरुध्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अभी-रुणः | समास: अभी + रुध् कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रुध् धातु (रुधादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 |
अभीरुणः 📚अभी 📚रुध् ➤ अभी (निर्भय, निडर) + रुध् (रोकना, घेर लेना, घेरना)
संस्कृत: आवरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अभी 📚 | क्रि वि॰ | 🟠🔵🟣🟢 |
| रुध् 📚 | (cf. √ 1. रुह्, of which this seems to be only another form) cl. 1. P.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड