॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटने वाला,विभख्त होने वाला,नष्ट करने वाला,हटाने वाला,खण्ड-खण्ड करने वाला
व्युत्पत्ति: छिद्+क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छिद् / छित् | छिदौ | छिदः |
| द्वितीया | छिदम् | छिदौ | छिदः |
| तृतीया | छिदा | छिद्भ्याम् | छिद्भिः |
| चतुर्थी | छिदे | छिद्भ्याम् | छिद्भ्यः |
| पञ्चमी | छिदः | छिद्भ्याम् | छिद्भ्यः |
| षष्ठी | छिदः | छिदोः | छिदाम् |
| सप्तमी | छिदि | छिदोः | छित्सु |
| सम्बोधन | हे छिद् / हे छित् | हे छिदौ | हे छिदः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मनुष्य, एक व्यक्ति
संस्कृत: नरः
व्युत्पत्ति: नी+ऋन्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ना | नरौ | नरः |
| द्वितीया | नरम् | नरौ | नॄन् |
| तृतीया | न्रा | नृभ्याम् | नृभिः |
| चतुर्थी | न्रे | नृभ्याम् | नृभ्यः |
| पञ्चमी | नुः | नृभ्याम् | नृभ्यः |
| षष्ठी | नुः | न्रोः | नृणाम् / नॄणाम् |
| सप्तमी | नरि | न्रोः | नृषु |
| सम्बोधन | हे नः | हे नरौ | हे नरः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छित् | छिद् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: छिद् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | छिद् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| अर-ना | समास: अर + नृ तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: नृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | नस् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
छित् 📚 ➤ काटने वाला,विभख्त होने वाला,नष्ट करने वाला,हटाने वाला,खण्ड-खण्ड करने वाला
अरना 📚अर 📚नृ ➤ अर (पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास) + नृ (मनुष्य, एक व्यक्ति)
संस्कृत: नरः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छिद् 📚 | cl. 7. छिनत्ति, छिन्त्ते (Impv. ˚नत्तु; 2. sg. ˚न्धि [cf. Pāṇ. vi, … | 🔵🟣🟢 |
| अर 📚 | पहिए की नाभि और नेमि के बीच की आड़ी लकड़ी । आरागज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| नृ 📚 | नर । मनुष्य | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| छितरना | छित् + अर | हल्-अच् संयोग | — |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड