🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:30:29 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

मेध् (मेधृँ)

भ्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 01.1011
धात्वर्थ: मेधाहिंसनयोः सङ्गमे च — इकठ्ठा करना, संगती करना, मेल करना, समझना, मारना, दुःख देना (to understand, to know, to hurt, to injure, to cause trouble, to join, to unite)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेधतिमेधतःमेधन्ति
मध्यममेधसिमेधथःमेधथ
उत्तममेधामिमेधावःमेधामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेधतात् / मेधताद् / मेधतुमेधताम्मेधन्तु
मध्यममेध / मेधतात् / मेधताद्मेधतम्मेधत
उत्तममेधानिमेधावमेधाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअमेधत् / अमेधद्अमेधताम्अमेधन्
मध्यमअमेधःअमेधतम्अमेधत
उत्तमअमेधम्अमेधावअमेधाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेधेत् / मेधेद्मेधेताम्मेधेयुः
मध्यममेधेःमेधेतम्मेधेत
उत्तममेधेयम्मेधेवमेधेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेधिष्यतिमेधिष्यतःमेधिष्यन्ति
मध्यममेधिष्यसिमेधिष्यथःमेधिष्यथ
उत्तममेधिष्यामिमेधिष्यावःमेधिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेधितामेधितारौमेधितारः
मध्यममेधितासिमेधितास्थःमेधितास्थ
उत्तममेधितास्मिमेधितास्वःमेधितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममिमेधमिमेधतुःमिमेधुः
मध्यममिमेधिथमिमेधथुःमिमेध
उत्तममिमेधमिमेधिवमिमेधिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअमेधीत् / अमेधीद्अमेधिष्टाम्अमेधिषुः
मध्यमअमेधीःअमेधिष्टम्अमेधिष्ट
उत्तमअमेधिषम्अमेधिष्वअमेधिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेध्यात् / मेध्याद्मेध्यास्ताम्मेध्यासुः
मध्यममेध्याःमेध्यास्तम्मेध्यास्त
उत्तममेध्यासम्मेध्यास्वमेध्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअमेधिष्यत् / अमेधिष्यद्अमेधिष्यताम्अमेधिष्यन्
मध्यमअमेधिष्यःअमेधिष्यतम्अमेधिष्यत
उत्तमअमेधिष्यम्अमेधिष्यावअमेधिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें