२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
मेध् (मेधृँ)
भ्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 01.1011
धात्वर्थ: मेधाहिंसनयोः सङ्गमे च — इकठ्ठा करना, संगती करना, मेल करना, समझना, मारना, दुःख देना (to understand, to know, to hurt, to injure, to cause trouble, to join, to unite)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधति
मेधतः
मेधन्ति
मध्यम
मेधसि
मेधथः
मेधथ
उत्तम
मेधामि
मेधावः
मेधामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधतात् / मेधताद् / मेधतु
मेधताम्
मेधन्तु
मध्यम
मेध / मेधतात् / मेधताद्
मेधतम्
मेधत
उत्तम
मेधानि
मेधाव
मेधाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधत् / अमेधद्
अमेधताम्
अमेधन्
मध्यम
अमेधः
अमेधतम्
अमेधत
उत्तम
अमेधम्
अमेधाव
अमेधाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधेत् / मेधेद्
मेधेताम्
मेधेयुः
मध्यम
मेधेः
मेधेतम्
मेधेत
उत्तम
मेधेयम्
मेधेव
मेधेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिष्यति
मेधिष्यतः
मेधिष्यन्ति
मध्यम
मेधिष्यसि
मेधिष्यथः
मेधिष्यथ
उत्तम
मेधिष्यामि
मेधिष्यावः
मेधिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिता
मेधितारौ
मेधितारः
मध्यम
मेधितासि
मेधितास्थः
मेधितास्थ
उत्तम
मेधितास्मि
मेधितास्वः
मेधितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मिमेध
मिमेधतुः
मिमेधुः
मध्यम
मिमेधिथ
मिमेधथुः
मिमेध
उत्तम
मिमेध
मिमेधिव
मिमेधिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधीत् / अमेधीद्
अमेधिष्टाम्
अमेधिषुः
मध्यम
अमेधीः
अमेधिष्टम्
अमेधिष्ट
उत्तम
अमेधिषम्
अमेधिष्व
अमेधिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेध्यात् / मेध्याद्
मेध्यास्ताम्
मेध्यासुः
मध्यम
मेध्याः
मेध्यास्तम्
मेध्यास्त
उत्तम
मेध्यासम्
मेध्यास्व
मेध्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधिष्यत् / अमेधिष्यद्
अमेधिष्यताम्
अमेधिष्यन्
मध्यम
अमेधिष्यः
अमेधिष्यतम्
अमेधिष्यत
उत्तम
अमेधिष्यम्
अमेधिष्याव
अमेधिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधते
मेधेते
मेधन्ते
मध्यम
मेधसे
मेधेथे
मेधध्वे
उत्तम
मेधे
मेधावहे
मेधामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधताम्
मेधेताम्
मेधन्ताम्
मध्यम
मेधस्व
मेधेथाम्
मेधध्वम्
उत्तम
मेधै
मेधावहै
मेधामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधत
अमेधेताम्
अमेधन्त
मध्यम
अमेधथाः
अमेधेथाम्
अमेधध्वम्
उत्तम
अमेधे
अमेधावहि
अमेधामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधेत
मेधेयाताम्
मेधेरन्
मध्यम
मेधेथाः
मेधेयाथाम्
मेधेध्वम्
उत्तम
मेधेय
मेधेवहि
मेधेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिष्यते
मेधिष्येते
मेधिष्यन्ते
मध्यम
मेधिष्यसे
मेधिष्येथे
मेधिष्यध्वे
उत्तम
मेधिष्ये
मेधिष्यावहे
मेधिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिता
मेधितारौ
मेधितारः
मध्यम
मेधितासे
मेधितासाथे
मेधिताध्वे
उत्तम
मेधिताहे
मेधितास्वहे
मेधितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मिमेधे
मिमेधाते
मिमेधिरे
मध्यम
मिमेधिषे
मिमेधाथे
मिमेधिध्वे
उत्तम
मिमेधे
मिमेधिवहे
मिमेधिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधिष्ट
अमेधिषाताम्
अमेधिषत
मध्यम
अमेधिष्ठाः
अमेधिषाथाम्
अमेधिध्वम्
उत्तम
अमेधिषि
अमेधिष्वहि
अमेधिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिषीष्ट
मेधिषीयास्ताम्
मेधिषीरन्
मध्यम
मेधिषीष्ठाः
मेधिषीयास्थाम्
मेधिषीध्वम्
उत्तम
मेधिषीय
मेधिषीवहि
मेधिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेधिष्यत
अमेधिष्येताम्
अमेधिष्यन्त
मध्यम
अमेधिष्यथाः
अमेधिष्येथाम्
अमेधिष्यध्वम्
उत्तम
अमेधिष्ये
अमेधिष्यावहि
अमेधिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेध्यते
मेध्येते
मेध्यन्ते
मध्यम
मेध्यसे
मेध्येथे
मेध्यध्वे
उत्तम
मेध्ये
मेध्यावहे
मेध्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेध्यताम्
मेध्येताम्
मेध्यन्ताम्
मध्यम
मेध्यस्व
मेध्येथाम्
मेध्यध्वम्
उत्तम
मेध्यै
मेध्यावहै
मेध्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अमेध्यत
अमेध्येताम्
अमेध्यन्त
मध्यम
अमेध्यथाः
अमेध्येथाम्
अमेध्यध्वम्
उत्तम
अमेध्ये
अमेध्यावहि
अमेध्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेध्येत
मेध्येयाताम्
मेध्येरन्
मध्यम
मेध्येथाः
मेध्येयाथाम्
मेध्येध्वम्
उत्तम
मेध्येय
मेध्येवहि
मेध्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
मेधिष्यते
मेधिष्येते
मेधिष्यन्ते
मध्यम
मेधिष्यसे
मेधिष्येथे
मेधिष्यध्वे
उत्तम
मेधिष्ये
मेधिष्यावहे
मेधिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
मेधन
—
—
मेधनम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
मेधक
मेधकः
मेधिका
मेधकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
मेधितृ
मेधिता
मेधित्री
मेधितृ
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
मेध्य
मेध्यः
मेध्या
मेध्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
मेधितव्य
मेधितव्यः
मेधितव्या
मेधितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
मेधनीय
मेधनीयः
मेधनीया
मेधनीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
मेधित
मेधितः
मेधिता
मेधितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
मेधितवत्
मेधितवान्
मेधितवती
मेधितवत् / मेधितवद्
शतृ
वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)
मेधत्
मेधन्
मेधन्ती
मेधत् / मेधद्
स्य-शतृ
भविष्यत्कालिक कृदन्त
मेधिष्यत्
मेधिष्यन्
मेधिष्यती / मेधिष्यन्ती
मेधिष्यत् / मेधिष्यद्
शानच्
वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)
मेधमान
मेधमानः
मेधमाना
मेधमानम्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
मेधित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रमेध्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
मेधितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
मेधम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
मेध
मेधः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
मेद्धि
—
मेद्धिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
मिमेध्वस्
मिमेध्वान्
मिमेधुषी
मिमेध्वत् / मिमेध्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।