🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:13:58 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

इ (इक्)

अदादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 02.0042
धात्वर्थ: स्मरणे — स्मरण करना, याद करना, चिन्तन करना (to memorize, to think)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्येतिअधीतःअधियन्ति / अधीयन्ति
मध्यमअध्येषिअधीथःअधीथ
उत्तमअध्येमिअधीवःअधीमः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअधीतात् / अधीताद् / अध्येतुअधीताम्अधियन्तु / अधीयन्तु
मध्यमअधीतात् / अधीताद् / अधीहिअधीतम्अधीत
उत्तमअध्ययानिअध्ययावअध्ययाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यैत् / अध्यैद्अध्यैताम्अध्यायन् / अध्यैयन्
मध्यमअध्यैःअध्यैतम्अध्यैत
उत्तमअध्यायम्अध्यैवअध्यैम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअधीयात् / अधीयाद्अधीयाताम्अधीयुः
मध्यमअधीयाःअधीयातम्अधीयात
उत्तमअधीयाम्अधीयावअधीयाम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्येष्यतिअध्येष्यतःअध्येष्यन्ति
मध्यमअध्येष्यसिअध्येष्यथःअध्येष्यथ
उत्तमअध्येष्यामिअध्येष्यावःअध्येष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्येताअध्येतारौअध्येतारः
मध्यमअध्येतासिअध्येतास्थःअध्येतास्थ
उत्तमअध्येतास्मिअध्येतास्वःअध्येतास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअधीयायअधीयतुःअधीयुः
मध्यमअधीययिथ / अधीयेथअधीयथुःअधीय
उत्तमअधीयय / अधीयायअधीयिवअधीयिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यगात् / अध्यगाद्अध्यगाताम्अध्यगुः
मध्यमअध्यगाःअध्यगातम्अध्यगात
उत्तमअध्यगाम्अध्यगावअध्यगाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअधीयात् / अधीयाद्अधीयास्ताम्अधीयासुः
मध्यमअधीयाःअधीयास्तम्अधीयास्त
उत्तमअधीयासम्अधीयास्वअधीयास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यैष्यत् / अध्यैष्यद्अध्यैष्यताम्अध्यैष्यन्
मध्यमअध्यैष्यःअध्यैष्यतम्अध्यैष्यत
उत्तमअध्यैष्यम्अध्यैष्यावअध्यैष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें