🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:12:52 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

ह्री (ह्री)

जुहोत्यादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 03.0003
धात्वर्थ: लज्जायाम् — लज्जित होना, शरमाना (to shy, to be ashamed)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजिह्रेतिजिह्रीतःजिह्रियति
मध्यमजिह्रेषिजिह्रीथःजिह्रीथ
उत्तमजिह्रेमिजिह्रीवःजिह्रीमः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजिह्रीतात् / जिह्रीताद् / जिह्रेतुजिह्रीताम्जिह्रियतु
मध्यमजिह्रीतात् / जिह्रीताद् / जिह्रीहिजिह्रीतम्जिह्रीत
उत्तमजिह्रयाणिजिह्रयावजिह्रयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअजिह्रेत् / अजिह्रेद्अजिह्रीताम्अजिह्रयुः
मध्यमअजिह्रेःअजिह्रीतम्अजिह्रीत
उत्तमअजिह्रयम्अजिह्रीवअजिह्रीम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजिह्रीयात् / जिह्रीयाद्जिह्रीयाताम्जिह्रीयुः
मध्यमजिह्रीयाःजिह्रीयातम्जिह्रीयात
उत्तमजिह्रीयाम्जिह्रीयावजिह्रीयाम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमह्रेष्यतिह्रेष्यतःह्रेष्यन्ति
मध्यमह्रेष्यसिह्रेष्यथःह्रेष्यथ
उत्तमह्रेष्यामिह्रेष्यावःह्रेष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमह्रेताह्रेतारौह्रेतारः
मध्यमह्रेतासिह्रेतास्थःह्रेतास्थ
उत्तमह्रेतास्मिह्रेतास्वःह्रेतास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजिह्रयाञ्चकार / जिह्रयामास / जिह्रयाम्बभूव / जिह्रायजिह्रयाञ्चक्रतुः / जिह्रयामासतुः / जिह्रयाम्बभूवतुः / जिह्रियतुःजिह्रयाञ्चक्रुः / जिह्रयामासुः / जिह्रयाम्बभूवुः / जिह्रियुः
मध्यमजिह्रयाञ्चकर्थ / जिह्रयामासिथ / जिह्रयाम्बभूविथ / जिह्रयिथ / जिह्रेथजिह्रयाञ्चक्रथुः / जिह्रयामासथुः / जिह्रयाम्बभूवथुः / जिह्रियथुःजिह्रयाञ्चक्र / जिह्रयामास / जिह्रयाम्बभूव / जिह्रिय
उत्तमजिह्रय / जिह्रयाञ्चकर / जिह्रयाञ्चकार / जिह्रयामास / जिह्रयाम्बभूव / जिह्रायजिह्रयाञ्चकृव / जिह्रयामासिव / जिह्रयाम्बभूविव / जिह्रियिवजिह्रयाञ्चकृम / जिह्रयामासिम / जिह्रयाम्बभूविम / जिह्रियिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअह्रैषीत् / अह्रैषीद्अह्रैष्टाम्अह्रैषुः
मध्यमअह्रैषीःअह्रैष्टम्अह्रैष्ट
उत्तमअह्रैषम्अह्रैष्वअह्रैष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमह्रीयात् / ह्रीयाद्ह्रीयास्ताम्ह्रीयासुः
मध्यमह्रीयाःह्रीयास्तम्ह्रीयास्त
उत्तमह्रीयासम्ह्रीयास्वह्रीयास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअह्रेष्यत् / अह्रेष्यद्अह्रेष्यताम्अह्रेष्यन्
मध्यमअह्रेष्यःअह्रेष्यतम्अह्रेष्यत
उत्तमअह्रेष्यम्अह्रेष्यावअह्रेष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें