२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
बुध् (बुधँ)
दिवादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 04.0068
धात्वर्थ: अवगमने — जानना (to know, to understand)
कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्यते बुध्येते बुध्यन्ते मध्यम बुध्यसे बुध्येथे बुध्यध्वे उत्तम बुध्ये बुध्यावहे बुध्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्यताम् बुध्येताम् बुध्यन्ताम् मध्यम बुध्यस्व बुध्येथाम् बुध्यध्वम् उत्तम बुध्यै बुध्यावहै बुध्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अबुध्यत अबुध्येताम् अबुध्यन्त मध्यम अबुध्यथाः अबुध्येथाम् अबुध्यध्वम् उत्तम अबुध्ये अबुध्यावहि अबुध्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्येत बुध्येयाताम् बुध्येरन् मध्यम बुध्येथाः बुध्येयाथाम् बुध्येध्वम् उत्तम बुध्येय बुध्येवहि बुध्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम भोत्स्यते भोत्स्येते भोत्स्यन्ते मध्यम भोत्स्यसे भोत्स्येथे भोत्स्यध्वे उत्तम भोत्स्ये भोत्स्यावहे भोत्स्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बोद्धा बोद्धारौ बोद्धारः मध्यम बोद्धासे बोद्धासाथे बोद्धाध्वे उत्तम बोद्धाहे बोद्धास्वहे बोद्धास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुबुधे बुबुधाते बुबुधिरे मध्यम बुबुधिषे बुबुधाथे बुबुधिध्वे उत्तम बुबुधे बुबुधिवहे बुबुधिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अबुद्ध / अबोधि अभुत्साताम् अभुत्सत मध्यम अबुद्धाः अभुत्साथाम् अभुद्ध्वम् उत्तम अभुत्सि अभुत्स्वहि अभुत्स्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम भुत्सीष्ट भुत्सीयास्ताम् भुत्सीरन् मध्यम भुत्सीष्ठाः भुत्सीयास्थाम् भुत्सीध्वम् उत्तम भुत्सीय भुत्सीवहि भुत्सीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अभोत्स्यत अभोत्स्येताम् अभोत्स्यन्त मध्यम अभोत्स्यथाः अभोत्स्येथाम् अभोत्स्यध्वम् उत्तम अभोत्स्ये अभोत्स्यावहि अभोत्स्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्यते बुध्येते बुध्यन्ते मध्यम बुध्यसे बुध्येथे बुध्यध्वे उत्तम बुध्ये बुध्यावहे बुध्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्यताम् बुध्येताम् बुध्यन्ताम् मध्यम बुध्यस्व बुध्येथाम् बुध्यध्वम् उत्तम बुध्यै बुध्यावहै बुध्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अबुध्यत अबुध्येताम् अबुध्यन्त मध्यम अबुध्यथाः अबुध्येथाम् अबुध्यध्वम् उत्तम अबुध्ये अबुध्यावहि अबुध्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम बुध्येत बुध्येयाताम् बुध्येरन् मध्यम बुध्येथाः बुध्येयाथाम् बुध्येध्वम् उत्तम बुध्येय बुध्येवहि बुध्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम भोत्स्यते भोत्स्येते भोत्स्यन्ते मध्यम भोत्स्यसे भोत्स्येथे भोत्स्यध्वे उत्तम भोत्स्ये भोत्स्यावहे भोत्स्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त बोधन — — बोधनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त बोधक बोधकः बोधिका बोधकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त बोद्धृ बोद्धा बोद्ध्री बोद्धृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त बोध्य बोध्यः बोध्या बोध्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) बोद्धव्य बोद्धव्यः बोद्धव्या बोद्धव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त बोधनीय बोधनीयः बोधनीया बोधनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) बुद्ध बुद्धः बुद्धा बुद्धम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) बुद्धवत् बुद्धवान् बुद्धवती बुद्धवत् / बुद्धवद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) बुध्यमान बुध्यमानः बुध्यमाना बुध्यमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) बुद्ध्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रबुध्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) बोद्धुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय बोधम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त बोध बोधः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त बुद्धि — बुद्धिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त बुबुध्वस् बुबुध्वान् बुबुधुषी बुबुध्वत् / बुबुध्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।