२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
क्षम् (क्षमूँ)
दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0103
धात्वर्थ: सहने — सहन करना, क्षमा करना (to endure, to suffer, to tolerate, to forgive)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षाम्यति क्षाम्यतः क्षाम्यन्ति मध्यम क्षाम्यसि क्षाम्यथः क्षाम्यथ उत्तम क्षाम्यामि क्षाम्यावः क्षाम्यामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षाम्यतात् / क्षाम्यताद् / क्षाम्यतु क्षाम्यताम् क्षाम्यन्तु मध्यम क्षाम्य / क्षाम्यतात् / क्षाम्यताद् क्षाम्यतम् क्षाम्यत उत्तम क्षाम्याणि क्षाम्याव क्षाम्याम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्षाम्यत् / अक्षाम्यद् अक्षाम्यताम् अक्षाम्यन् मध्यम अक्षाम्यः अक्षाम्यतम् अक्षाम्यत उत्तम अक्षाम्यम् अक्षाम्याव अक्षाम्याम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षाम्येत् / क्षाम्येद् क्षाम्येताम् क्षाम्येयुः मध्यम क्षाम्येः क्षाम्येतम् क्षाम्येत उत्तम क्षाम्येयम् क्षाम्येव क्षाम्येम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षंस्यति / क्षमिष्यति क्षंस्यतः / क्षमिष्यतः क्षंस्यन्ति / क्षमिष्यन्ति मध्यम क्षंस्यसि / क्षमिष्यसि क्षंस्यथः / क्षमिष्यथः क्षंस्यथ / क्षमिष्यथ उत्तम क्षंस्यामि / क्षमिष्यामि क्षंस्यावः / क्षमिष्यावः क्षंस्यामः / क्षमिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षन्ता / क्षमिता क्षन्तारौ / क्षमितारौ क्षन्तारः / क्षमितारः मध्यम क्षन्तासि / क्षमितासि क्षन्तास्थः / क्षमितास्थः क्षन्तास्थ / क्षमितास्थ उत्तम क्षन्तास्मि / क्षमितास्मि क्षन्तास्वः / क्षमितास्वः क्षन्तास्मः / क्षमितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम चक्षाम चक्षमतुः चक्षमुः मध्यम चक्षन्थ / चक्षमिथ चक्षमथुः चक्षम उत्तम चक्षम / चक्षाम चक्षण्व / चक्षमिव चक्षण्म / चक्षमिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्षमत् / अक्षमद् अक्षमताम् अक्षमन् मध्यम अक्षमः अक्षमतम् अक्षमत उत्तम अक्षमम् अक्षमाव अक्षमाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षम्यात् / क्षम्याद् क्षम्यास्ताम् क्षम्यासुः मध्यम क्षम्याः क्षम्यास्तम् क्षम्यास्त उत्तम क्षम्यासम् क्षम्यास्व क्षम्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्षंस्यत् / अक्षंस्यद् / अक्षमिष्यत् / अक्षमिष्यद् अक्षंस्यताम् / अक्षमिष्यताम् अक्षंस्यन् / अक्षमिष्यन् मध्यम अक्षंस्यः / अक्षमिष्यः अक्षंस्यतम् / अक्षमिष्यतम् अक्षंस्यत / अक्षमिष्यत उत्तम अक्षंस्यम् / अक्षमिष्यम् अक्षंस्याव / अक्षमिष्याव अक्षंस्याम / अक्षमिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षम्यते क्षम्येते क्षम्यन्ते मध्यम क्षम्यसे क्षम्येथे क्षम्यध्वे उत्तम क्षम्ये क्षम्यावहे क्षम्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षम्यताम् क्षम्येताम् क्षम्यन्ताम् मध्यम क्षम्यस्व क्षम्येथाम् क्षम्यध्वम् उत्तम क्षम्यै क्षम्यावहै क्षम्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अक्षम्यत अक्षम्येताम् अक्षम्यन्त मध्यम अक्षम्यथाः अक्षम्येथाम् अक्षम्यध्वम् उत्तम अक्षम्ये अक्षम्यावहि अक्षम्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षम्येत क्षम्येयाताम् क्षम्येरन् मध्यम क्षम्येथाः क्षम्येयाथाम् क्षम्येध्वम् उत्तम क्षम्येय क्षम्येवहि क्षम्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम क्षंस्यते / क्षमिष्यते क्षंस्येते / क्षमिष्येते क्षंस्यन्ते / क्षमिष्यन्ते मध्यम क्षंस्यसे / क्षमिष्यसे क्षंस्येथे / क्षमिष्येथे क्षंस्यध्वे / क्षमिष्यध्वे उत्तम क्षंस्ये / क्षमिष्ये क्षंस्यावहे / क्षमिष्यावहे क्षंस्यामहे / क्षमिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त क्षमण — — क्षमणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त क्षमक क्षमकः क्षमिका क्षमकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त क्षन्तृ क्षन्ता क्षन्त्री क्षन्तृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त क्षम्य क्षम्यः क्षम्या क्षम्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) क्षन्तव्य क्षन्तव्यः क्षन्तव्या क्षन्तव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त क्षमणीय क्षमणीयः क्षमणीया क्षमणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) क्षान्त क्षान्तः क्षान्ता क्षान्तम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) क्षान्तवत् क्षान्तवान् क्षान्तवती क्षान्तवत् / क्षान्तवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) क्षाम्यत् क्षाम्यन् क्षाम्यन्ती क्षाम्यत् / क्षाम्यद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त क्षंस्यत् क्षंस्यन् क्षंस्यती / क्षंस्यन्ती क्षंस्यत् / क्षंस्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) क्षान्त्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रक्षम्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) क्षन्तुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय क्षमम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त क्षम क्षमः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त क्षान्ति — क्षान्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त चक्षण्वस् चक्षण्वान् चक्षणुषी चक्षण्वत् / चक्षण्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।