🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:15:28 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

क्ष्विद् (ञिक्ष्विदाँ)

दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0159
धात्वर्थ: स्नेहनमोचनयोः — तेल की मालिश करना, चुपडना, मुक्त करना (to massage, to set free)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्विद्यतिक्ष्विद्यतःक्ष्विद्यन्ति
मध्यमक्ष्विद्यसिक्ष्विद्यथःक्ष्विद्यथ
उत्तमक्ष्विद्यामिक्ष्विद्यावःक्ष्विद्यामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्विद्यतात् / क्ष्विद्यताद् / क्ष्विद्यतुक्ष्विद्यताम्क्ष्विद्यन्तु
मध्यमक्ष्विद्य / क्ष्विद्यतात् / क्ष्विद्यताद्क्ष्विद्यतम्क्ष्विद्यत
उत्तमक्ष्विद्यानिक्ष्विद्यावक्ष्विद्याम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्ष्विद्यत् / अक्ष्विद्यद्अक्ष्विद्यताम्अक्ष्विद्यन्
मध्यमअक्ष्विद्यःअक्ष्विद्यतम्अक्ष्विद्यत
उत्तमअक्ष्विद्यम्अक्ष्विद्यावअक्ष्विद्याम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्विद्येत् / क्ष्विद्येद्क्ष्विद्येताम्क्ष्विद्येयुः
मध्यमक्ष्विद्येःक्ष्विद्येतम्क्ष्विद्येत
उत्तमक्ष्विद्येयम्क्ष्विद्येवक्ष्विद्येम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्वेदिष्यतिक्ष्वेदिष्यतःक्ष्वेदिष्यन्ति
मध्यमक्ष्वेदिष्यसिक्ष्वेदिष्यथःक्ष्वेदिष्यथ
उत्तमक्ष्वेदिष्यामिक्ष्वेदिष्यावःक्ष्वेदिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्वेदिताक्ष्वेदितारौक्ष्वेदितारः
मध्यमक्ष्वेदितासिक्ष्वेदितास्थःक्ष्वेदितास्थ
उत्तमक्ष्वेदितास्मिक्ष्वेदितास्वःक्ष्वेदितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचिक्ष्वेदचिक्ष्विदतुःचिक्ष्विदुः
मध्यमचिक्ष्वेदिथचिक्ष्विदथुःचिक्ष्विद
उत्तमचिक्ष्वेदचिक्ष्विदिवचिक्ष्विदिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्ष्विदत् / अक्ष्विदद्अक्ष्विदताम्अक्ष्विदन्
मध्यमअक्ष्विदःअक्ष्विदतम्अक्ष्विदत
उत्तमअक्ष्विदम्अक्ष्विदावअक्ष्विदाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्ष्विद्यात् / क्ष्विद्याद्क्ष्विद्यास्ताम्क्ष्विद्यासुः
मध्यमक्ष्विद्याःक्ष्विद्यास्तम्क्ष्विद्यास्त
उत्तमक्ष्विद्यासम्क्ष्विद्यास्वक्ष्विद्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्ष्वेदिष्यत् / अक्ष्वेदिष्यद्अक्ष्वेदिष्यताम्अक्ष्वेदिष्यन्
मध्यमअक्ष्वेदिष्यःअक्ष्वेदिष्यतम्अक्ष्वेदिष्यत
उत्तमअक्ष्वेदिष्यम्अक्ष्वेदिष्यावअक्ष्वेदिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें