🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:30:43 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

सद् (षदॢँ)

तुदादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 06.0163
धात्वर्थ: विशरणगत्यवसादनेषु — चलना, शक्तिहीन होना, जाना, खिन्न होना (to go, to lose energy, to move, to be sad)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसीदतिसीदतःसीदन्ति
मध्यमसीदसिसीदथःसीदथ
उत्तमसीदामिसीदावःसीदामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसीदतात् / सीदताद् / सीदतुसीदताम्सीदन्तु
मध्यमसीद / सीदतात् / सीदताद्सीदतम्सीदत
उत्तमसीदानिसीदावसीदाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसीदत् / असीदद्असीदताम्असीदन्
मध्यमअसीदःअसीदतम्असीदत
उत्तमअसीदम्असीदावअसीदाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसीदेत् / सीदेद्सीदेताम्सीदेयुः
मध्यमसीदेःसीदेतम्सीदेत
उत्तमसीदेयम्सीदेवसीदेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसत्स्यतिसत्स्यतःसत्स्यन्ति
मध्यमसत्स्यसिसत्स्यथःसत्स्यथ
उत्तमसत्स्यामिसत्स्यावःसत्स्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसत्तासत्तारौसत्तारः
मध्यमसत्तासिसत्तास्थःसत्तास्थ
उत्तमसत्तास्मिसत्तास्वःसत्तास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमससादसेदतुःसेदुः
मध्यमससत्थ / सेदिथसेदथुःसेद
उत्तमससद / ससादसेदिवसेदिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसदत् / असदद्असदताम्असदन्
मध्यमअसदःअसदतम्असदत
उत्तमअसदम्असदावअसदाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसद्यात् / सद्याद्सद्यास्ताम्सद्यासुः
मध्यमसद्याःसद्यास्तम्सद्यास्त
उत्तमसद्यासम्सद्यास्वसद्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअसत्स्यत् / असत्स्यद्असत्स्यताम्असत्स्यन्
मध्यमअसत्स्यःअसत्स्यतम्असत्स्यत
उत्तमअसत्स्यम्असत्स्यावअसत्स्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें