🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:35:19 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

कुष् (कुषँ)

क्र्यादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 09.0054
धात्वर्थ: निष्कर्षे — बाहर निकालना, रगड़ के निकालना, कसौटी पर घिसके सोने आदि की परीक्षा करना (to take out, to extract, to examine a metal, to investigate purity of a metal)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुष्णातिकुष्णीतःकुष्णन्ति
मध्यमकुष्णासिकुष्णीथःकुष्णीथ
उत्तमकुष्णामिकुष्णीवःकुष्णीमः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुष्णातु / कुष्णीतात् / कुष्णीताद्कुष्णीताम्कुष्णन्तु
मध्यमकुषाण / कुष्णीतात् / कुष्णीताद्कुष्णीतम्कुष्णीत
उत्तमकुष्णानिकुष्णावकुष्णाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअकुष्णात् / अकुष्णाद्अकुष्णीताम्अकुष्णन्
मध्यमअकुष्णाःअकुष्णीतम्अकुष्णीत
उत्तमअकुष्णाम्अकुष्णीवअकुष्णीम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुष्णीयात् / कुष्णीयाद्कुष्णीयाताम्कुष्णीयुः
मध्यमकुष्णीयाःकुष्णीयातम्कुष्णीयात
उत्तमकुष्णीयाम्कुष्णीयावकुष्णीयाम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकोषिष्यतिकोषिष्यतःकोषिष्यन्ति
मध्यमकोषिष्यसिकोषिष्यथःकोषिष्यथ
उत्तमकोषिष्यामिकोषिष्यावःकोषिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकोषिताकोषितारौकोषितारः
मध्यमकोषितासिकोषितास्थःकोषितास्थ
उत्तमकोषितास्मिकोषितास्वःकोषितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचुकोषचुकुषतुःचुकुषुः
मध्यमचुकोषिथचुकुषथुःचुकुष
उत्तमचुकोषचुकुषिवचुकुषिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअकोषीत् / अकोषीद्अकोषिष्टाम्अकोषिषुः
मध्यमअकोषीःअकोषिष्टम्अकोषिष्ट
उत्तमअकोषिषम्अकोषिष्वअकोषिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुष्यात् / कुष्याद्कुष्यास्ताम्कुष्यासुः
मध्यमकुष्याःकुष्यास्तम्कुष्यास्त
उत्तमकुष्यासम्कुष्यास्वकुष्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअकोषिष्यत् / अकोषिष्यद्अकोषिष्यताम्अकोषिष्यन्
मध्यमअकोषिष्यःअकोषिष्यतम्अकोषिष्यत
उत्तमअकोषिष्यम्अकोषिष्यावअकोषिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें