२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
प्रुष् (प्रुषँ)
क्र्यादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 09.0063
धात्वर्थ: स्नेहनसेवनपूरणेषु — सौम्य होना, स्निग्ध होना, चिकना होना, सींचना, पूर्ण करना, भरना (to soften, to be greasy, to irrigate, to complete, to fill)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्णाति
प्रुष्णीतः
प्रुष्णन्ति
मध्यम
प्रुष्णासि
प्रुष्णीथः
प्रुष्णीथ
उत्तम
प्रुष्णामि
प्रुष्णीवः
प्रुष्णीमः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्णातु / प्रुष्णीतात् / प्रुष्णीताद्
प्रुष्णीताम्
प्रुष्णन्तु
मध्यम
प्रुषाण / प्रुष्णीतात् / प्रुष्णीताद्
प्रुष्णीतम्
प्रुष्णीत
उत्तम
प्रुष्णानि
प्रुष्णाव
प्रुष्णाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अप्रुष्णात् / अप्रुष्णाद्
अप्रुष्णीताम्
अप्रुष्णन्
मध्यम
अप्रुष्णाः
अप्रुष्णीतम्
अप्रुष्णीत
उत्तम
अप्रुष्णाम्
अप्रुष्णीव
अप्रुष्णीम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्णीयात् / प्रुष्णीयाद्
प्रुष्णीयाताम्
प्रुष्णीयुः
मध्यम
प्रुष्णीयाः
प्रुष्णीयातम्
प्रुष्णीयात
उत्तम
प्रुष्णीयाम्
प्रुष्णीयाव
प्रुष्णीयाम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रोषिष्यति
प्रोषिष्यतः
प्रोषिष्यन्ति
मध्यम
प्रोषिष्यसि
प्रोषिष्यथः
प्रोषिष्यथ
उत्तम
प्रोषिष्यामि
प्रोषिष्यावः
प्रोषिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रोषिता
प्रोषितारौ
प्रोषितारः
मध्यम
प्रोषितासि
प्रोषितास्थः
प्रोषितास्थ
उत्तम
प्रोषितास्मि
प्रोषितास्वः
प्रोषितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पुप्रोष
पुप्रुषतुः
पुप्रुषुः
मध्यम
पुप्रोषिथ
पुप्रुषथुः
पुप्रुष
उत्तम
पुप्रोष
पुप्रुषिव
पुप्रुषिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अप्रोषीत् / अप्रोषीद्
अप्रोषिष्टाम्
अप्रोषिषुः
मध्यम
अप्रोषीः
अप्रोषिष्टम्
अप्रोषिष्ट
उत्तम
अप्रोषिषम्
अप्रोषिष्व
अप्रोषिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्यात् / प्रुष्याद्
प्रुष्यास्ताम्
प्रुष्यासुः
मध्यम
प्रुष्याः
प्रुष्यास्तम्
प्रुष्यास्त
उत्तम
प्रुष्यासम्
प्रुष्यास्व
प्रुष्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अप्रोषिष्यत् / अप्रोषिष्यद्
अप्रोषिष्यताम्
अप्रोषिष्यन्
मध्यम
अप्रोषिष्यः
अप्रोषिष्यतम्
अप्रोषिष्यत
उत्तम
अप्रोषिष्यम्
अप्रोषिष्याव
अप्रोषिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्यते
प्रुष्येते
प्रुष्यन्ते
मध्यम
प्रुष्यसे
प्रुष्येथे
प्रुष्यध्वे
उत्तम
प्रुष्ये
प्रुष्यावहे
प्रुष्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्यताम्
प्रुष्येताम्
प्रुष्यन्ताम्
मध्यम
प्रुष्यस्व
प्रुष्येथाम्
प्रुष्यध्वम्
उत्तम
प्रुष्यै
प्रुष्यावहै
प्रुष्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अप्रुष्यत
अप्रुष्येताम्
अप्रुष्यन्त
मध्यम
अप्रुष्यथाः
अप्रुष्येथाम्
अप्रुष्यध्वम्
उत्तम
अप्रुष्ये
अप्रुष्यावहि
अप्रुष्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रुष्येत
प्रुष्येयाताम्
प्रुष्येरन्
मध्यम
प्रुष्येथाः
प्रुष्येयाथाम्
प्रुष्येध्वम्
उत्तम
प्रुष्येय
प्रुष्येवहि
प्रुष्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
प्रोषिष्यते
प्रोषिष्येते
प्रोषिष्यन्ते
मध्यम
प्रोषिष्यसे
प्रोषिष्येथे
प्रोषिष्यध्वे
उत्तम
प्रोषिष्ये
प्रोषिष्यावहे
प्रोषिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
प्रोषण
—
—
प्रोषणम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
प्रोषक
प्रोषकः
प्रोषिका
प्रोषकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
प्रोषितृ
प्रोषिता
प्रोषित्री
प्रोषितृ
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
प्रोष्य
प्रोष्यः
प्रोष्या
प्रोष्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
प्रोषितव्य
प्रोषितव्यः
प्रोषितव्या
प्रोषितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
प्रोषणीय
प्रोषणीयः
प्रोषणीया
प्रोषणीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
प्रुषित
प्रुषितः
प्रुषिता
प्रुषितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
प्रुषितवत्
प्रुषितवान्
प्रुषितवती
प्रुषितवत् / प्रुषितवद्
शतृ
वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)
प्रुष्णत्
प्रुष्णन्
प्रुष्णती
प्रुष्णत् / प्रुष्णद्
स्य-शतृ
भविष्यत्कालिक कृदन्त
प्रोषिष्यत्
प्रोषिष्यन्
प्रोषिष्यती / प्रोषिष्यन्ती
प्रोषिष्यत् / प्रोषिष्यद्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
प्रुषित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रप्रुष्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
प्रोषितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
प्रोषम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
प्रोष
प्रोषः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
प्रुष्टि
—
प्रुष्टिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
पुप्रुष्वस्
पुप्रुष्वान्
पुप्रुषुषी
पुप्रुष्वत् / पुप्रुष्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।